ژانویه 23, 2021

بررسی روند تکوین شهر بندرترکمن و تعیین مناطق بهینه گسترش آتی آن- قسمت ۱۰

    1. عوامل اقتصادی

  • علل پیدایش،توسعه و رونق شهرها قبل از هر چیز دیگر اقتصادی است. شهرهایی که در سر راههای اصلی ارتباطی (جاده ابریشم) قرار گرفته اند،شهرهای بندری و شهرهایی که در کنار مراکز کشاورزی و صنعتی به وجود آمده اند، پیدایش و رونق خود را صرف از نظر نوع فعالیت اقتصادی (خدماتی،کشاورزی یا صنعتی) مدیون عامل یا عواملی هستند که موجب ایجاد درآمد برای محل می شود. زیرا تولید کالا و خدمات اشتغال به وجود می آورد و وجود زمینه های اشتغال موجب جذب افراد به محل خواهد گردید. (بحرینی، ۱۳۷۷: ۱۴۸). آگاهی و اطلاع از ساختمان و طرز کار اقتصاد یک شهر، برای برنامهریزی شهری و تجزیه تحلیل استفاده از زمین ضرورت دارد. مطالعه در مبانی اقتصادی این فعالیت ها و اینکه چگونه یک شهر توسعه پیدا کرده و در حال حاضر در چه شرایطی است و در آینده چگونه خواهد بود، راهنمای موثری میباشد. به طور کلی فعالیتهای اقتصادی موجد اشتغال بوده و موجب جذب جمعیت به اینگونه مراکز میشوند. پس میتوان گفت اقتصاد یک شهر، عامل موثری برای توسعه اراضی میباشد(شیعه،۱۳۹۰: ۱۸۳). در کشورهای جهان سوم تحت نظام سرمایهداری پیرامونی و بر پایهی توسعهی برون زا، شبکهی شهری موزون از بین رفته و تبدیل به شبکهی زنجیرهای و یا شبکهی شهری ناهمگون شده است (پیران، ۷۹:۱۳۶۹). در ایران در دوره حکومت رضا شاه، یکپارچگی روز افزون بازار داخلی شرط حیات شیوه سرمایه داری است، به عبارت دیگر سرمایه داری در مرحله جنینی خود با یکپارچه کردن دائمی بازار داخلی، زمینه ازادی نیروی کار را فراهم اورد. یکپارچه شدن بازار داخلی از نظر فیزیکی یا فضائی بیش از هر چیز مستلزم وجود ارتباطات میان بازارهای محلی است که نیازمند گسترش ارتباطات و راههای میان شهری است. (نظریان، ۱۳۸۸ : ۱۳۱- ۱۳۰ )

    برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.

        1. عوامل اجتماعی

    اصولا عوامل انسانی واجتماعی در گسترش فیزیکی شهرها نقش عمده ای ایفا می نمایند. زیرا جمعیت و کارکردهای آن به عنوان اصلی ترین عامل توسعه کالبدی شهر به شمار می رود. (ابراهیم زاده و همکاران ، فصلنامه جغرافیا و توسعه، پاییز ۱۳۸۹ شماره ۱۹ ص۳۶ ) بنابراین میتوان گفت تأثیر عوامل فرهنگی و اجتماعی در شهرسازی و برنامهریزیهای شهری، آنچنان گسترده است که هیچ یک از عناصر شهری را نمیتوان بدون تأثیر چنین عواملی دانست. مطالعات متعدد در مقیاس جهانی نشان از تأثیر قطعی این عوامل در تکوین شهر و کانون زیستی دارد (حبیبی، ۴:۱۳۸۴). بنابراین در ارائه و تدوین هر برنامه ریزی برای شهر، لزوم مطالعات جمعیت و عوامل اجتماعی، دارای اهمیت است. در این مورد، مطالعه در توزیع سنی و جنسی وساخت و ترکیب جمعیت، مهاجرت ها، رشد متوسط سالانه جمعیت، تولد، مرگ و میر، ازدواج و طلاق، خصوصیات خانوارها و نوع اشتغال و درآمد آنها، نحوه تصرف واحدهای مسکونی توسط خانوارها، وضع سواد و تحولات جمعیتی بین سالهای مختلف ضروری می باشد. (شیعه،۱۳۹۰: ۱۸۲). آنچه که به طور کلی در بیشتر کشورهای کمتر توسعه یافته حاصل میآید، یعنی رشد یابی طبقات میانی ، موجب میشود که اراضی شهری مرغوب و باغها و فضاهای طبیعی به گونه ای سخت و نابهنجار به زیر ساخت و ساز برود . مناطق مرکزی و بافتهای کهن و هستههای اصلی شهر ، زیر فشار الگوهای جدید مصرف ، به ویژه حمل و نقل قرار میگیرد. وسایل حمل و نقل در مناطق مرکزی یا در اطراف آن افزایش مییابد، مظروف از ظرفیت ظرف به مراتب بیشتر میشود و آلودگیهای فضایی(هوا و زمین) در واقع نهادی میشود( رئیس دانا،۱۳۸۱: ۲۱۸).