خداوندا !
تو را شکر که نعمت تفکر و عشق ورزی را به من اعطا فرمودی.
همیشه و در همه حال یاریم نمودی و طعم دوست داشتن را به من بخشیدی.
تو را سپاس که یاریگرم بودی تا بتوانم با ارزشهای معنوی انسانیت آشنا شده و با مطالعه کتابهای روانشناسی؛ تربیتی و یاری عزیزانی از جنس آفتاب که تو نعمت آشنایی با آنها را به من اعطا فرمودی، بر اندوخته هایم بیافزایم.
بارالها هیچگاه مرا به حال خود وامگذار که شرمنده درگاهت نشوم . و مرا توانی ده تا از بهره اندکی که از علم روانشناسی برده ام در خدمت خلق و آنان که تو می پسندی هزینه کنم.
بدون شک این فراگیری میسر نبود جز با زحمات کلیه اساتیدی که مرا در این راه رهنمون بودند.
استاد ارجمند پروفسور حسن حق شناس که همچون پدری دلسوز و استادی توانا و دوستی با محبت مرا در تمام دوران تحصیل یاری نمود.
استاد ارجمند دکتر قاسم نظیری به پاس پذیرش و راهنمایی این پژوهش.
استاد ارجمند دکتر لادن هاشمی به پاس استادی اینجانب و پذیرش و مشاوره این پژوهش.
استاد ارجمند و دوست با محبت، دلسوز و بزرگوارم مهندس محسن علی اکبر پور به پاس بزرگواری و همکاری در تمام بخش های پایان نامه، بخصوص مشاوره و تحلیل آماری این پژوهش.
استاد محترم خانم دکتر چین آوه مدیر گروه و اساتید محترم و بزرگوار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی ارسنجان
همکاران ارجمند سرکار خانم فریبا رضایی و فیروزه آزادیان ، مدیریت و پرسنل محترم بیمارستانهای حضرت علی اصغر(ع) – نمازی- فقیهی و قطب الدین شیرازی که در اجرای این پژوهش ما را یاری نمودند.
تقدیم به
همسر بزرگوار، مهربان، وفادار، نجیب، باتقوا، و ارجمندم، سرکار خانم طاهره صغیر به پاس سالها، محبت، صبر و شکیبابی در زندگی پر فراز و نشیبمان که مرا را در تمام شرایط یاری نمود و تاب آور واقعی سالهای زندگیم بود. و معنای واقعی صداقت، پاکدامنی و خداشناسی حقیقی و قلبی را به من آموخت.
تقدیم به
همکار گرامی، دوست بزرگ، هنرمند و اندیشمندم، نویسنده و شاعر ارجمند، سرکارخانم مرضیه ایزدی، که سالها همچون عزیزی در کنارم بوده و دیدگاه مرا به سوی اوج فلسفه و عرفان، معنویت و خداشناسی، خودباوری و عزت نفس ارتقا داده، و کسب آرامش در حین بی نیازی را به من آموخت.
تقدیم به
فرزندان محبوبم علیرضا و امیررضا که محبت و پاکدامنی را از مادرشان به ارث برده و ‏در ‏تمام سالهای بودنشان با نفس های گرم و رفتار مودبانه خود دلگرمی زندگی و شادی لحضه هایم بودند.
و همه آنانی که دوستشان دارم
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده ……………………………………………………………………………………………………………………………………….1
فصل اول : کلیات پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………..2

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-1 مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………..3
1-2- بیان مسئله …………………………………………………………………………………………………………………………..4
1-3- اهمیت و ضرورت انجام پژوهش ……………………………………………………………………………………………9
1-4- اهداف پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………….11
1-5- فرضیه های پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………11
1-6- تعریف مفهومی متغیرها ………………………………………………………………………………………………………12
1-7- تعریف عملیاتی متغیرها ………………………………………………………………………………………………………15
فصل دوم : مباحث نظری و پیشینه تحقیق ……………………………………………………………………………………………18
2-1- چهارچوب نظری متغیرها: …………………………………………………………………………………………………..19
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-1-1-1- شخصیت …………………………………………………………………………………………………………………19
2-1-1-2- خصوصیات افراد با شخصیت سالم ……………………………………………………………………………..23
2-1-1-3- عوامل بوجود آورنده شخصیت : ………………………………………………………………………………..24
2-1-1-4- دیدگاه های قدیمی در حوزه شخصیت …………………………………………………………………………26
2-1-1-5- نظریه های روانشناسی شخصیت : ………………………………………………………………………………..30
2-1-1-6- ساختارزیستی در سیستم های مغزی رفتاری: …………………………………………………………………34
2-1-1-7- ابعاد سرشت: …………………………………………………………………………………………………………….36
2-1-1-8- ابعاد منش: ………………………………………………………………………………………………………………..38
2-1-2- خودکشی …………………………………………………………………………………………………………………….39
2-1-2-1- تعاریف خودکشی ………………………………………………………………………………………………………40
2-1-2-2- رویکرد‏های خودکشی ………………………………………………………………………………………………..41
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-1-2-3- علت شناسی خودکشی ……………………………………………………………………………………………….47
2-1-2-4- انواع خودکشی …………………………………………………………………………………………………………..49
2-1-2-5- عوامل مرتبط با خودکشی ……………………………………………………………………………………………52
2-2- پیشینه تحقیقاتی …………………………………………………………………………………………………………………58
2-2-3- جمع بندی و نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………..80
فصل سوم : روش پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………82
3-1- نوع مطالعه ……………………………………………………………………………………………………………………….83
3-2- جامعه نمونه آماری و روش نمونه گیری : ……………………………………………………………………………..83
3-2-1- حجم نمونه: …………………………………………………………………………………………………………………..84
3-2-2- روش گردآوری اطلاعات(میدانی، کتابخانه ای و غیره): ………………………………………………………84
3-3- گروه های مورد مطالعه ……………………………………………………………………………………………………….84
فهرست مطالب
عنوان صفحه
3-3-1- اقدام کنندگان به خودکشی ………………………………………………………………………………………………84
3-3-2- افراد به هنجار ………………………………………………………………………………………………………………..86
3-4- ابزار گردآوری اطلاعات ……………………………………………………………………………………………………..86
3-4-1- پرسشنامه سرشت ومنش …………………………………………………………………………………………………86
3-4-1-1- هنجارسنجی تست سرشت و منش TCI-125 در ایران …………………………………………………87
3-4-1-2- هنجارسنجی تست سرشت و منش TCI-125 در شیراز ……………………………………………….96
3-4-1-2- بررسی پایایی تست TCI-125 ……………………………………………………………………………….103
3-4-2- پرسشنامه دموگرافیک ……………………………………………………………………………………………………103
3-6- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات ………………………………………………………………………………………….111
3-7- ملاحظات اخلاقی …………………………………………………………………………………………………………….111
فصل چهارم : تجریه و تحلیل نتایج …………………………………………………………………………………………………….112
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-1- هنجار ایرانی دکتر کاویانی …………………………………………………………………………………………………113
4-2- هنجار شیراز دکتر حق شناس و تهران دکتر کاویانی بر روی جوانان دانشجو…………………………….115
4-3-بررسی فرضیه‏های پژوهش …………………………………………………………………………………………………117
4-3-1- فرضیه اصلی پژوهش …………………………………………………………………………………………………..117
4-3-2- فرضیه های فرعی پژوهش …………………………………………………………………………………………….118
4-3-2-1- فرضیه فرعی اول ……………………………………………………………………………………………………118
4-3-2-2- فرضیه فرعی دوم ……………………………………………………………………………………………………119
4-3-2-3- فرضیه فرعی سوم …………………………………………………………………………………………………….120
4-3-2-4- فرضیه فرعی چهارم ………………………………………………………………………………………………….121
4-3-2-5- فرضیه فرعی پنجم ……………………………………………………………………………………………………122
4-3-2-6- فرضیه فرعی ششم ………………………………………………………………………………………………….123
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-3-2-7- فرضیه فرعی هفتم ……………………………………………………………………………………………………124
فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………125
5-1- خلاصه پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………….126
5-2- بحث و نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………..128
5-2-1- بحث و نتیجه گیری پیرامون فرضیه اصلی پژوهش ………………………………………………………….128
5-2-2- بحث و نتیجه گیری پیرامون فرضیه فرعی اول پژوهش …………………………………………………..133
5-2-3- بحث و نتیجه گیری پیرامون فرضیه فرعی دوم پژوهش ………………………………………………….134
5-2-4- بحث و نتیجه گیری پیرامون فرضیه فرعی سوم پژوهش ………………………………………………….136
5-2-5- بحث و نتیجه گیری پیرامون فرضیه فرعی چهارم پژوهش ……………………………………………….137
5-2-6- بحث و نتیجه گیری پیرامون فرضیه فرعی پنجم پژوهش …………………………………………………139
5-2-7- بحث و نتیجه گیری پیرامون فرضیه فرعی ششم پژوهش ………………………………………………..140
فهرست مطالب
عنوان صفحه
5-2-8- بحث و نتیجه گیری پیرامون فرضیه فرعی هفتم پژوهش …………………………………………………142
5-3- نتیجه گیری نهایی ……………………………………………………………………………………………………………143
5-4- پیشنهادات پژوهش ………………………………………………………………………………………………………….146
5-5- پیشنهادات کاربردی ………………………………………………………………………………………………………….147
5-6- پیشنهاداتی برای مطالعات آینده …………………………………………………………………………………………148
5-6- محدویت‏ها و موانع پژوهش ……………………………………………………………………………………………..148
5-7- کاربست ها …………………………………………………………………………………………………………………….150
منابع ……………………………………………………………………………………………………………………………………..151
منابع فارسی …………………………………………………………………………………………………………………………….152
منابع انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………………………………159
پیوست ها ………………………………………………………………………………………………………………………………173
پرسشنامه شخصیت سرشت و منش TCI-125 …………………………………………………………………………174
پرسشنامه دموگرافیک ……………………………………………………………………………………………………………….180
چکیده انگلیسی …………………………………………………………………………………………………………………………181
فهرست جداول
عنوان جدول صفحه
جدول(3-1) توزیع سنی – جنسی شرکت کنندگان در مطالعه……………………………………………………………90
جدول(3-2) فراوانی و درصد آزمودنی ها در سطوح تحصیلی سه گانه و دسته های شغلی مختلف ……….91
جدول(3-3) ضرایب پایایی بازآزمایی مقیاس TCI…………………………………………………………………………92
جدول(3-4) همبستگی های درونی مقیاس‏ TCI …………………………………………………………………………. 92
جدول(3-5) ضرایب روایی مقیاس TCI……………………………………………………………………………………….93
جدول(3-6) ضرایب همبستگی درونی مقیاس TCI………………………………………………………………………..93
جدول(3-7) مشخصات سنی و جنسیتی نمونه را به تفکیک محل نمونه گیری ……………………………………98
جدول(3-8) میانگین و انحراف معیار به تفکیک جنسیت و هر محل نمونه گیری ………………………………..99
جدول(3-9) ضرایب همبستگی بین نمرات ابعاد هفتگانه TCI و همچنین سن در کل نمونه پژوهش…..101
جدول(3-10) داده‏های محاسبه آلفای کرونباخ و ضرایب همبستگی بار ثبات بازآزمایی برای ابعاد هفتگانه
TCI-125……………………………………………………………………………………………………………………………..102
جدول(3-11) بیمارستانهای در نظر گرفته شده در پژوهش …………………………………………………………….104
جدول (3-12) افراد اقدام کننده به خودکشی شرکت کننده در پژوهش از نظر جنس ……………………….105
فهرست جداول
عنوان جدول صفحه
جدول (3-13) افراد اقدام کننده به خودکشی از نظر وضعیت تاهل…………………………………………………..105
جدول (3-14) میزان تحصیلات افراد اقدام کننده به خودکشی…………………………………………………………106
جدول (3-15) محل سکونت افراد اقدام کننده به خودکشی ……………………………………………………………107
جدول (3-16) میزان درآمد افراد اقدام کننده به خودکشی ……………………………………………………………108
جدول(3-17) نوع ماده مصرف شده جهت اقدام کننده به خودکشی در افراد شرکت کننده در پژوهش …109
جدول (3-18) تعداد دفعات اقدام به خودکشی …………………………………………………………………………110
جدول (3-19) توزیع سنی شرکت کنندگان بر منبای شاخص های مرکزی و پراکندگی ……………………..110
جدول (4-1) میانگین (انحراف استاندارد، با فاصله اطمینان95%) نمرات کل و به تفکیک جنس در مقیاس TCI………………………………………………………………………………………………………………………………………..114
جدول (4-2) میانگین و انحراف معیار(در پرانتز) به تفکیک جنسیت و هر محل نمونه گیری……………….115
جدول (4-3) میانگین (انحراف استاندارد، با فاصله اطمینان95%) پژوهش حاضر و مقایسه با هنجارهای ایران، شیراز و تهران……………………………………………………………………………………………………………………116
فهرست جداول
عنوان جدول صفحه
جدول‏(4-4) نتایج آزمون t مستقل در بُعد نوجویی در مقایسه با هنجارهای موجود……………………………118
جدول‏(4-5) نتایج آزمون tمستقل دربُعد اجتناب از‏آسیب درمقایسه با‏هنجارهای موجود……………………..119
جدول ‏(4-6) نتایج آزمون tمستقل دربُعد پاداش-‏وابستگی‏درمقایسه‏با‏هنجارهای موجود……………………..120
جدول‏(4-7) نتایج آزمون t مستقل در بُعد پشتکار در مقایسه با هنجارهای موجود ……………………………121
جدول‏(4-8) نتایج آزمون t مستقل در بُعد همکاری در مقایسه با هنجارهای موجود…………………………..122
جدول‏(4-9) نتایج آزمون t مستقل در بُعد خودراهبری در مقایسه با هنجارهای موجود……………………..123
جدول‏(4-10)نتایج آزمون t مستقل در بُعد خودفرآوری در مقایسه با هنجارهای موجود…………………….124
مقایسه ابعاد سرشت و منش شخصیت افراد اقدام کننده به خودکشی با افراد به‏هنجار
در چارچوب مدل زیستی روانی کلونینجر
توسط: فریدون سلیمانی
چکیده:
هدف پژوهش حاضر تبیین نقش ابعاد سرشت و منش شخصیت در اقدام کنندگان به خودکشی می‏باشد. بدین منظور 100 نفر از افراد اقدام کننده به خودکشی که با روش نمونه‏گیری در دسترس از بین افراد مراجعه کننده به بیمارستآن‏های شیراز انتخاب شده بودند؛ در ابعاد مقیاس شخصیت سرشت‏ و ‏منش‏ کلونینجرTCI-125، با افراد عادی از سه نمونه پژوهشی مختلف مقایسه شدند. داده‏ها با آزمون تی برای یک گروه با داده‏های هنجاری ایران، شهر شیراز و شهر تهران مقایسه شدند. نتایج نشان داد که در ابعاد شخصیت سرشت و منش، بین افراد اقدام‏کننده به خودکشی با افراد به‏هنجار در بیشتر زمینه‏ها تفاوت‏های معنی‏داری دیده می‏شود. به طوری که در ابعاد شخصیت سرشت، هم‏چون نوجویی، اجتناب از آسیب و پاداش-‏ وابستگی تفاوت معنی‏دار بوده و در بُعد پشتکار تفاوت معنی‏داری دیده نشد. هم‏چنین در ابعاد شخصیت منش نیز هم‏چون همکاری و خود‏راهبری دارای تفاوت معنی‏دار بوده و در بُعد خودفرآوری تفاوت معنی‏داری مشاهده نشد. این نکته ضروری است که نتایج این پژوهش می‏تواند مورد توجه سیاست‏گزاران سلامت قرار گرفته، تا نسبت به تدوین یک برنامه مدون جهت آموزش و پیشگیری از اقدام به خودکشی و کاهش ابعاد فاجعه ‏‏‏‏بارآن در سطوح مختلف سازمانی و اداری، وزرای آموزش‏و‏پرورش، بهداشت و آموزش‏پزشکی، نیروهای نظامی و انتظامی، دانشگاه‏های سراسر کشور، ارباب جراید و رسانه‏ها، اقدام شود.
کلید واژه : ابعاد شخصیت سرشت و منش ، اقدام کنندگان به خودکشی، افراد به‏هنجار.
فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه
خودکشی به معنای نابودی و از بین بردن خود و یا به اصطلاح قتل نفس سالیان درازی است که از روابط عشیره‏ای و سنتی تا روابط پیچیده صنعتی‏– شهری گریبان بشر را گرفته و در فراز و نشیب تحولات اجتماعی، قلب و روح خانواده‏ها را آزرده است. مطالعات همه‏گیرشناسی نشان می‏دهد که خودکشی در بین همه‏ی طبقات و گروه‏های جمعیتی، و همه سنین، نژاد و اقلیت‏های اجتماعی رخ می‏دهد و در زمره ده علت مرگ و میر جهان است ‏(گیلیون1و جامس2، 1993). خودکشی از جمله بیماری‏هایی است که به لحاظ ایجاد مشکلات اجتماعی فراوان، تفکرات سوء حاکم بر جامعه و انگ اجتماعی، نه تنها از جنبه سلامت جسمانی بلکه از بعد سلامت روانی اجتماعی نیز، وضعیت بیماران را متأثر کرده و منجر به بروز مشکلات عدیده در فعالیت‏های مفید و علایق بیماران گردیده و‏می‏تواند اثرات زیادی در آسیب‏های اجتماعی بر جامعه وارد نماید‏، به همین منظور، ضرورت انجام بررسی‏های علمی برای شناسایی جنبه‏های مختلف این پدیده‏ی نگران‏کننده احساس می‏شود. به طور کلی، در زمینه‏ی سبب‏شناسی خودکشی می‏توان به عواملی مثل اختلالات روانپزشکی و عوامل روانی، اجتماعی و زیست‏شناختی اشاره کرد (سادوک و سادوک3، 2003). بنابر این شناسایی عواملی که به بررسی رابطه بین ویژگی‏های شخصیتی و کاهش اختلالات شخصیت پرداخته و در‏ نهایت در پیشگیری از اقدام‏ به‏ خودکشی و اثرات سوء آن در جامعه پردازند، می‏تواند گام موثری در پیشگیری از بروز چنین مشکلاتی باشد. در راستای این اهداف مطالعه‏ی حاضر، محتوا و فرآیند شخصیت افراد اقدام‏کننده به‏ خودکشی را بر اساس مدل زیستی- روانی کلونینجر مورد بررسی قرار داده، ‏تا بر این اساس در پیش‏بینی علایمی هم چون افسردگی، ناامیدی و افکار خودکشی که منجر به این اقدام گشته، بررسی‏هایی صورت گرفته و به این وسیله در امر پیشگیری از این آسیب‏ها قدمی برداشته شود.
بیان مسئله :
مطالعات همه گیرشناسی خودکشی در ایران طی دو دهه اخیر نشان داده است که خودکشی و اقدام به آن رو به افزایش است‏. سنین 15 تا 24 سال به عنوان دوره‏ی پر خطر اقدام به خودکشی محسوب می‏شود. مسلماً با از دست دادن این گروه سنی، نه تنها جامعه نیروی مولد خود را از دست می‏دهد بلکه به دلیل بیماری، معلولیت و آسیب‏های اجتماعی و روانی ناشی از معضل خودکشی، هزینه‏های نگه‏داری و ارائه مراقبت‏های خاص در طی سال‏های طولانی را باید ‏تقبل نماید. هم‏چنین خودکشی به سلامت روانی اعضای خانواده صدماتی وارد می‏کند و احتمال وقوع آن را افزایش می‏دهد (محسنی، 1366). نتایج نشان داده‏اند که خودکشی شایع‏ترین عامل مرگ و میر در افراد 15 تا 25 ساله در جهان می‏باشد (‏سازمان بهداشت جهانی4،‏WHO). و در کشورهای توسعه یافته، 1 تا 2 درصد کل مرگ ها را ناشی می شود (گیلیون5، 2000‏). میزان خودکشی منجر به فوت در پسران جوان پنج برابر دختران اما اقدام به‏ خودکشی در دختران سه برابر پسران است (اسماعیل‏نیا و همکاران، 1384). این منحصر به فرد بودن در نوع جنس، در خودکشی به دلیل تفاوت‏های فیزیولوژیکی و روانی بین مردان و زنان به دست آمده است (ژانگ6، و همکاران،2004).
میزان خودکشی از سال 1380 در ایران به ترتیب 32/5، 47/5، 58/5، 5/5 و 7/5 در صد هزار بوده و همین نتایج نشان می‏دهد که خودکشی در گروه‏های سنی مختلف در کل کشور درصد‏های مختلفی را شامل می‏شود، از جمله 17 سال و کمتر 3/9 درصد‏، سنین بین 18 تا 24 سال حدود 40 درصد‏، سنین بین 25 تا 34 سال در حدود 30 درصد و این درصدها برای سنین 35 سال و بیشتر، 7/20 درصد بوده است(معیدفر و همکاران، 1389). به طور کلی آمار بین المللی‏، اقدام به خودکشی را رقمی حدود 100 تا 300 نفر در 100 هزار نفر جمعیت محاسبه می‏کند(‏حیدری‏، 1376). میزان خودکشی در بین جوانان 15 تا 19 ساله در جهان در سال 1950 حدود 7/2 در 100 نفر بوده که به 3/11 در 100 نفر در سال 1988 رسیده است (‏سادوک و سادوک،2000). آمار خودکشی درایران در سال 1391، 100 نفر در هر 100 هزار نفر جمعیت کشور بوده است، که در6 مورد به مرگ منجر شده است (وزارت بهداشت‏، درمان و آموزش پزشکی‏). آمار خودکشی در استآن‏های مختلف کشور، از نظرعوامل و تعداد، تفاوت محسوسی را نشان می‏دهد (محمد‏خانی، 1380). آمارها در سال 1379 نشان می‏دهند که خودکشی در افراد 15 تا 29 ساله بیشتر از سرطان و در سنین 10 تا 40 سال بیشتر از بیماری‏های عفونی و در سنین 15 تا 24 سال، بیشتر از بیماری‏های قلبی و عروقی، منجربه مرگ شده است (پشت مشهدی و همکاران، 1386‏). آمار اقدام به خودکشی در سال 1391 در استان فارس 95/135 نفر از هر 100 هزار نفر بوده است که از این تعداد 54/4 نفر به مرگ منجر شده است (واحد بهداشت روان دانشگاه علوم پزشکی شیراز).
این روند رو به رشد اقدام به خودکشی‏، می‏تواند اثرات زیادی در آسیب‏های اجتماعی بر جامعه وارد نماید، به همین منظور، ضرورت انجام بررسی‏‏های علمی برای شناسایی جنبه‏های مختلف این پدیده‏ی نگران کننده احساس می‏شود‏. با رشد فکر و خردمندانه‏تر شدن رفتارها و توسعه بینش‏های علمی، بشر به این پدیده ناخوشایند اجتماعی به دیده انتقادی و موشکافانه نگریسته و برای یافتن علل و عوامل کنترل آن‏، از هیچ کوششی فروگذاری نکرده است. در قرن نوزدهم جامعه‏شناسان و روانشناسان به بحث و بررسی در مورد علت و انگیزه‏های آن پرداخته‏اند و این دو دیدگاه در تبیین این مساله بعضاً رو‏درروی یک‏دیگر قرار‏گرفته‏اند. اکثر کسانی که گرایش به خودکشی دارند، در اصل نمی‏خواهند بمیرند، آن‏ها صرفاً می‏خواهند به درد و رنج‏شان (واقعی یا خیالی) پایان دهند و به عبارتی، آن‏ها نیازمند به کمک هستند (آذر و همکاران، 1385).
در تحقیقات انجام گرفته عوامل متعددی از جمله سن، جنس، نژاد، مذهب، تأهل، شغل، بیماری‏های روانپزشکی، بیماری‏های جسمی، سوء مصرف مواد و اختلالات شخصیتی به عنوان ریسک فاکتورهای اقدام به خودکشی مورد ‏توجه قرار‏گرفته‏اند (سادوک، 2007 به نقل از نوری،1390). بعضی مطالعات نیز عوامل سبب‏سازی چون اختلافات خانوادگی و زناشویی، درگیری با بستگان، بی‏کاری و اختلالات روان‏‏شناختی را با خودکشی ربط می‏دهند (محسنی،1366). مطالعات متعددی نیز متداول‏ترین عوامل خطر برای خودکشی را، اختلالات شخصیت، اقدام به خودکشی قبلی و اختلال‏های افسردگی می‏دانند (دل آذر، 1388، به نقل از نوری، 1390). پژوهش‏های مختلف نشان داده‏اند که با وجود یک ویژگی شخصیتی بنیادی، وجود علایم خاص افسردگی قابل پیش بینی است. اگر چه ماهیت دقیق ارتباط شخصیت با خلق افسرده تا حدودی نامشخص است، اما زیرگونه‏هایی از شخصیت به عنوان خطر برای دوره‏های افسردگی آینده مشخص می‏باشد (کریستین سن7،2006).
اختلال شخصیت یک بیماری شایع و مزمن است که شیوع آن بین 15-10 درصد جمعیت عمومی تخمن زده می شود. در حدود نصف بیماران روانپزشکی به اختلال شخصیت مبتلا هستند (شوراکیک8و همکاران، 2002). بسیاری از محققان اقدام به خودکشی را با اختلالات خلقی مرتبط می دانند (شر9،2006)، که با برخی از ویژگی‏های شخصیتی مرتبط می باشند و به دلیل این که ویژگی‏های شخصیت نسبتاً ثابت هستند، می‏توانند در پیش‏بینی احتمال افکار خودکشی و اقدام به خودکشی فرد اهمیت داشته باشند (کربای10،2003). از بین اختلالات شخصیت، اختلال شخصیت اضطرابی،‏ خودشیفته و ضد اجتماعی بیشترین توان پیش‏بینی اقدام به خودکشی را دارا هستند (زرخانه،1388). بنابراین پرداختن به مقوله شخصیت و بررسی ابعاد آن می‏تواند در پیشگیری از اقدام به خودکشی نقش مهمی داشته باشد.
شخصیت نیز از اجزایی مانند سرشت‏ و ‏منش11تشکیل شده است. سامانه‏های سرشتی در مغز، دارای سازمان یافتگی کارکردی، متشکل از سامانه‏های متفاوت و مستقل از یک‏دیگر برای فعال‏سازی، تداوم و بازداری رفتار در پاسخگویی به گروه‏های معینی از محرک‏ها است. مدل زیستی-روانی و اجتماعی کلونینجر از شخصیت شامل ابعاد روانی‏– زیست‏شناختی سرشت ومنش است. چهار بعد زیستی-ژنی سرشت عبارتند از: نوجویی، آسیب پرهیزی، پاداش وابستگی، و پشتکار. این ابعاد، پاسخ‏‏های هیجانی خودکار هستند و تصور می‏شود از نظر ژنتیکی مستقل از یک‏دیگر، به طور متوسط ارثی و در طول زمان پایدار و باثبات باشند. سه بعد منش که بر پایه تئوری‏های رشد اجتماعی، شناختی و شخصیت استوار هستند عبارتند از: خودراهبری، همکاری، و خود فرآوری. منش به خودپنداره‏ها و تفاوت‏های فردی در اهداف و ارزش‏ها اطلاق می‏گردد که بر انتخاب‏، تمایلات و معنای آن چه که در زندگی فرد تجربه می‏شود تاثیر می‏گذارد. تفاوت‏ها در منش به طور متوسط تحت تاثیر یادگیری اجتماعی- فرهنگی قرار دارند. از نظرکلونینجر هر یک از این جنبه‏های شخصیت با یک دیگر در تعامل هستند و بر ایجاد اختلالات رفتاری و هیجانی تأثیر می‏گذارند. هم چنین بر ایجاد سازگاری با تجارب زندگی نقش دارند. پرسشنامه سرشت و منش‏(‏TCI)، یک مجموعه آزمون است که مدل هفت بعدی کلونینجر رااندازگیری می‏کند. این مدل، هم برای تشخیص و هم پیش بینی اختلالات شخصیت مفید است.
هریک از مقوله‏های اختلال شخصیت در ویرایش سوم راهنمای آماری و تشخیصی اختلالات روانی با یک نیم رخ واحد نمرات، بر اساس پرسشنامه سرشت و منش منطبق است. این مدل برای توصیف و پیش‏بینی سیر بالینی اختلالات روانپزشکی نیز موثر است. به نظر می‏رسد این مدل قادر به فراهم کردن تحلیل چند عاملی از شخصیت انسان باشد. ابعاد سرشت و منش در مدل کلونینجر تعامل بین عوامل رشدی و جنبه‏های زیستی شخصیت را ارائه می‏کند. این پرسش نامه جنبه‏های شناختی رفتار و هم بسته‏های رفتاری، تفاوت‏های فردی در ابعاد شخصیت برای اختلالات روانپزشکی را پیش بینی می‏کند (دادفر و همکاران، 1388). کلونینجر معتقد است که چهار بُعد سرشت با هیجآن‏های اصلی بشری نیز مترادف می‏باشند، چنآن‏چه ترس را با اجتناب ‏از ‏آسیب، خشم با نوجوئی، عشق و وابستگی با پاداش- وابستگی، و تسلط را با پشتکار مرتبط دانسته شده است (کلونینجر12،1994 و شوراکیک و کلونینجر،2005).
هدف تحقیق حاضر تبیین مقایسه ابعاد سرشت‏ و ‏منش شخصیت افراد اقدام‏کننده به خودکشی با افراد به‏هنجار در چارچوب مدل زیستی-روانی کلونینجر است.
اهمیت و ضرورت انجام پژوهش:
خودکشی مرگی است که آگاهانه و از روی عمد جهت نابود‏سازی خود صورت می‏گیرد و در تمام گروه‏های سنی وجود دارد، اما فراوانی آن در بین جوانان بخاطر شرایط خاص آنان بیشتر است (انیسی، 1382)، خودکشی پدیده‏ای متحد‏الشکل نیست بلکه می‏توان آن را در طول پیوستاری از فکر کردن به خودکشی تا اقدام عملی برای ارتکاب آن در نظر آورد (دل آذر، 1388به نقل از نوری،1390). یکی از معضلات امروزی جامعه که به بروز پدیده اقدام به خودکشی کمک کرده، مشکلات روز‏افزون جامعه می‏باشد. این مشکلات در به‏وجود آمدن رفتارهایی هم‏چون کم‏کاری، پرخاشگری، قلدری، لجبازی، ارعاب و کینه‏توزی نقش مهمی داشته‏اند. این مشکلات با توجه به ابعاد شخصیتی افراد می‏تواند باعث بروز رفتارهای اقدام ‏به خودکشی در سطح جامعه گردد. دراین میان اکثر مردم و به‏خصوص جوانان و نوجوانان که بزرگترین سرمایه‏های انسانی جامعه هستند بیشتر در معرض این اقدام قرار گرفته و صدمات جبران ناپذیری که تبعات سوء آن در سال‏های آتی در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی، آشکار شده، بر پیکره جامعه وارد می‏شود.
در حال حاضر خودکشی در بین کودکان و دانشجویان دومین علت مرگ و در بین جوانان 15 تا 24 ساله سومین علت مرگ است (گلیناد13 و جامس14،1993)، به طور کلی در آمریکا سالانه حدود 2 میلیون نفر اقدام به خودکشی می‏کنند که از این تعداد حدود 200 هزار نفر مورد مراقبت قرار می گیرند (سادوک و سادوک،2000). میزان خودکشی در ایران از بیشتر کشورهای دنیا به ویژه جوامع غربی پایین‏تر، اما در مقایسه با بیشتر کشورهای خاورمیانه بالاتر است (پناغی، 1389 به نقل از نوری،1390). در ایران نیز تاکنون مطالعات علمی و نظام‏دار معدودی در زمینه خودکشی آنجام شده، و نشان از افزایش روند خودکشی دارد، آمار خودکشی در استآن‏های کشور تفاوت محسوسی با یک‏دیگر دارند، در یکی از استآن‏های کشور، نشان داده شد که هرچند میزان اقدام به خودکشی با رقم 185 در صد هزار نفر در مقایسه با آمار بین‏المللی که به رقمی بین 100 تا 300 نفر در هر صد هزار نفر اشاره دارد، رقم بالایی نیست؛ ولی قابل ملاحظه است (محمدخانی، 1380) طبق سالنامه آماری کشور درصد گروه‏های سنی خودکشی کرده در کل کشور 3/9 درصد در سنین 17 سال و کمتر، 40 درصد در سنین بین 18 تا 24 سال، 30 درصد 25 تا 34 سال، و 7/20 درصد در سنین 35 و بیشتر بوده است.
شناسایی افراد دارای افکار خودکشی، می‏تواند به عنوان یک فاکتور پیشگویی کننده‏ی مهم، زمینه را برای مداخلات پیشگیری از این پدیده شوم فراهم نماید. به همین منظور بررسی ویژگی‏ها و ابعاد شخصیتی، یکی از فاکتورهایی است که می‏توان از طریق آن افراد با افکار خودکشی و درمعرض اقدام به خودکشی را شناسایی کرده و عواملی را که به بررسی رابطه بین ویژگی‏های شخصیتی و کاهش اختلالات شخصیت پرداخته مشخص نماید و در ‏نهایت به این وسیله در پیشگیری از اقدام‏ به خودکشی و اثرات سوء آن در جامعه اقدام نمود. در راستای اهداف مطرح شده، شناسایی عواملی که به بررسی ویژگی‏های شخصیتی و کاهش اختلالات شخصیت می‏پردازند، می‏تواند از مهم‏ترین هدف‏های انجام پژوهش حاضر باشد. هم‏چنین آن‏چه که پژوهش حاضر را مهم و قابل توجه می‏کند، پرداختن به متغیرهایی است که در زندگی افراد اقدام‏کننده‏ به خودکشی به عنوان نمونه این پژوهش، نقش مهمی ایفا می کنند، ثانیاً این متغیر‏ها تابه حال با یک‏دیگر و بر روی افراد اقدام کننده به خودکشی و مقایسه آن‏ها با افراد به‏هنجار در سنین مختلف جامعه، که در این پژوهش آمده در پژوهش دیگری مورد بررسی قرار نگرفته است.
اهداف پژوهش:
اهداف علمی:
هدف کلی :
هدف از پژوهش حاضر تعیین نقش ویژگی‏های شخصیتی سرشت ‏و ‏منش (مدل زیستی- روانی و اجتماعی شخصیت، TCI) در اقدام به خودکشی بوده است.
هدف اختصاصی :
تعیین نقش ویژگی‏های شخصیتی سرشت‏ و ‏منش در اقدام‏ به خودکشی
– هدف فرعی :
تعیین تأثیر ویژگی‏های شخصیتی بر اقدام به خودکشی بر حسب متغیرهای جمعیت شناختی .
فرضیه‏های پژوهش:
فرضیه اصلی‏:
بین ابعاد شخصیتی سرشت‏ و‏ منش افراد اقدام‏کننده به‏ خودکشی با افراد به‏هنجار تفاوت معنی‏داری وجود دارد.
1—5-2- فر‏ضیه‏های فرعی :
بین افراد اقدام‏کننده به‏ خودکشی و افراد به‏هنجار در بعد شخصیتی نوجویی تفاوت معنی‏دار وجود دارد.
بین افراد اقدام‏کننده به‏ خودکشی و افراد به‏هنجار در بعد شخصیتی اجتناب‏ از‏ آسیب تفاوت معنی‏دار وجود دارد.
بین افراد اقدام‏کننده به‏ خودکشی و افراد به‏هنجار در بعد شخصیتی پاداش- وابستگی تفاوت معنی‏دار وجود دارد.
بین افراد اقدام‏کننده به‏ خودکشی و افراد به‏هنجار در بعد شخصیتی ویژگی پشتکار تفاوت معنی‏دار وجود دارد.
بین افراد اقدام‏کننده به‏ خودکشی و افراد به‏هنجار در بعد شخصیتی خود راهبردی تفاوت معنی‏دار وجود دارد.
بین افراد اقدام‏کننده به‏ خودکشی و افراد به‏هنجار در بعد شخصیتی همکاری تفاوت معنی‏دار وجود دارد.
بین افراد اقدام‏کننده به‏ خودکشی و افراد به‏هنجار در بعد شخصیتی خودفرآوری تفاوت معنی‏دار وجود دارد.
تعریف مفهومی متغیرها
1-6-1- سرشت ‏و‏منش
شخصیت از اجزای سرشتی و منشی تشکیل شده است. سامانه‏های سرشتی در مغز دارای سازمان یافتگی کارکردی، متشکل از سامانه‏های متفاوت و مستقل از ی کدیگر برای فعال‏سازی، تداوم و بازداری رفتار در پاسخگویی به گروه‏های معینی از محرک‏ها است. منش شامل دریافت‏های منطقی درباره خود، دیگران و دنیا است و بیشتر ویژگی‏هایی را شامل می‏شود که تحت تاثیر عوامل محیطی در ساختار شخصیتی فرد پدید آمده است (کلونینجر، 1987).
1-6-2- نوجویی:
نوجویی که تنوع طلبی یا محرک خواهی هم نامیده می‏شود، نمایانگر پاسخ به چیزهای تازه و نو (جدید) است. این خصوصیت باعث جستجوی مشتاقانه برای محرک‏های تازه و ناآشنا شده، بالقوه باعث خلاقیت و کشفیات می‏شود. این ویژگی، مواردی مانند‏ تکانشگری، برون‏ریزی خشم، بی‏ثباتی در روابط و خودمحوری را به دنبال دارد. نوجویی شامل چهار صفت است که عبارتند از تحریک‏پذیری کنجکاوانه در مقابل انعطاف‏ناپذیری، اسراف‏کاری در مقابل صرفه‏جویی، تکانشگری در مقابل تامل و بی‏‏نظمی‏ در مقابل انضباط خشک. افرادی که نوجویی بالا دارند بسیار سریع هیجان‏زده می‏شوند، کنجکاو، مشتاق، پرشور، تکانشی و نامرتب هستند و خیلی زود کسل می‏شوند (کاپلان وسادوک، 2003).
1-6-3- اجتناب ‏از ‏آسیب:
به عنوان ترس از شرایط نامطمئن تعریف می‏شود و عبارت است از بازداری اجتماعی، شرم در برابر غریبه‏ها، آستانه تحریک‏پذیری پایین، نگرانی بدبینانه نسبت به مشکلات، حتی در شرایطی که برای اکثر مردم نگران کننده نیست (کاپلان و سادوک، 2003).
1-6-4- پاداش- وابستگی:
رفتاری که در‏گذشته تقویت دریافت کرده است، حتی در شرایطی که تقویت ادامه نداشته باشد نیز تکرار می‏شود و افراد در میزان این تداوم رفتاری که پس از قطع تقویت وجود دارد با هم فرق می‏کنند که پاداش-‏وابستگی نامیده می‏شود (کاپلان و سادوک، 2003).
1-6-5- پشتکار:

راهبرد سازکارآن‏های است برای مواقعی که تقویت به صورت متناوب و سهمی ارائه می‏شود و پیامد کار همواره ثابت می‏ماند. اما زمانی که پیامدها به سرعت تغییر می‏کنند پشتکار به‏ یک ویژگی ناکارآمد‏ تبدیل می‏شود. افراد با پشتکار بالا، ناکامی ‏و خستگی را به عنوان یک چالش می‏نگرند و حتی زمانی که با نقص و یا انتقاد مواجه می‏شوند، به راحتی کارها را رها نکرده و در واقع سعی می‏کنند با کار اضافی آن کار را جبران کنند. این افراد به دنبال موفقیت‏های بیش از اندازه هستند. برعکس افرادی که پشتکار پایینی دارند به صورت سست، غیرفعال، غیرقابل اطمینان، ناپایدار و سرگردان عمل می‏کنند. این افراد در زمانی که احتمال دادن تقویت ثابت باقی می‏ماند (مثل حقوق ماهانه ثابت برای کارکنان یک مجموعه)، معمولا در اقدام به کارها بسیار کند عمل می‏کنند و داوطلب انجام کاری نمی‏شوند.
1-6-6-همکاری: : برپایه پنداشت از خویشتن به عنوان بخشی از جهان انسانی و جامعه قرار دارد که ‏از آن حس اجتماعی، رحم و شفقت، وجدان و تمایل به انجام امور خیریه مشتق می‏شود. واژه همکاری در برگیرنده تفاوت‏های فردی در میزان هویت‏یابی جمعی و پذیرش دیگران است. افرادی که حس همکاری بالایی دارند، افرادی همدل، صبور، مهربان، حمایت‏کننده و با انصاف هستند و از کم کردن به دیگران لذت می برند.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید