دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تهران مرکزي
دانشکده ادبيات و علوم انساني، گروه جغرافيا
پايان نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد (M.A)
گرايش: اقليم شناسي
عنوان :
تعيين قلمرو وتأثيرات مونسون در ايران
استاد راهنما :
دکتر شوکت مقيمي
استاد مشاور :
دکتر ابراهيم فتاحي
پژوهشگر :
شهناز شباهنگ
تابستان 1391
تقديم به پدر و مادر عزيز و بزرگوارم
تشکر و قدرداني
از سرکار خانم دکتر شوکت مقيمي به خاطر ياريشان در به اتمام رساندن اين رساله صميمانه تشکر و قدرداني ميکنم؛
و نيز از جناب آقاي دکتر ابراهيم فتاحي به خاطر مشاور ه و همکاري هاي ارزنده شان کمال تشکر را دارم.
تعهد نامه اصالت پايان نامه کارشناسي ارشد
اينجانب شهناز شباهنگ دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد نا پيوسته به شماره دانشجويي880651015در رشته جغرافيا-اقليم شناسي که در تاريخ 28/4/91 از پايان نامه خود تحت عنوان تعيين قلمرو تأثيرات مونسون در ايران با کسب نمره 5/17 ودرجه عالي دفاع نموده ام بدينوسيله متعهد مي شوم:
1- اين پايان نامه حاصل تحقيق وپژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده ودر مواردي که از دستاوردهاي علمي وپژوهشي ديگران( اعم از پايان نامه، کتاب ، مقاله و……..) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويه هاي موجود، نام منبع مورد استفاده وساير مشخصات آن را در فهرست ذکر ودرج کرده ام.
2- اين پايان نامه قبلاً براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي(هم سطح،پايين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاه ها ومؤسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
3- چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هرگونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و…. از اين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4- چنانچه در هر مقطع زماني خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را بپذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط ومقررات رفتار نموده ودر صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.

نام ونام خانوادگي:
تاريخ وامضاء:
بسمه تعالي
در تاريخ :28/4/91
دانشجـوي کارشناسي ارشد خانم شهناز شباهنگ از پايان نامه خود دفـاع نمـوده و بـا نمـره 5/17 بحـروف هفده و نيم و بـا درجـه عالي مورد تصويـب قـرار گرفت.
امضاء استاد راهنما
بسمه تعالي
دانشکده ادبيات و علوم انساني
××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××
(اين چکيده به منظور چاپ در پژوهش نامه دانشگاه تهيه شده است)
نام واحد دانشگاهي: تهران مرکزي کد واحد: 101کد شناسايي پايان نامه: 10121520901008عنوان پايان نامه: تعيين قلمرو تأثيرات مونسون در ايراننام و نام خانوادگي دانشجو: شهناز شباهنگ
شماره دانشجويي: 880651015
رشته تحصيلي: جغرافيا-اقليم شناسيتاريخ شروع پايان نامه: 3/7/1390
تاريخ اتمام پايان نامه: 28/4/1391استاد راهنما: دکتر شوکت مقيمي
استاد مشاور: دکتر ابراهيم فتاحي آدرس و شماره تلفن: تهران-خيابان انقلاب-کوچه نظام الملک-پلاک16-طبقه 3-واحد5چکيده پايان نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش هاي اجرا و نتايج به دست آمده) :
کشور ايران از لحاظ جغرافيايي به دليل همجواري با مرکز پر فشار جنب حاره اي STHP وشرايط آب و هوايي حاکم بر اين سيستم ، از بارش کمي برخوردار است. در مناطق جنوبي کشور ، در نتيجه حاکميت طولاني تر اين سيستم ، پديده خشکي حادتر مي شود. تغييرات ميزان بارش تأثير به سزايي بر کشاورزي ، اقتصاد و به طور کلي ساير مسائل کشور دارد. مطالعات بنيادين پيرامون سيستمهاي باران زا به ويژه پديده مونسون در اين مناطق ، راهبردهايي جهت توسعه فعاليتهاي باران زايي و پيش بيني هاي اقليمي ارائه مي کند. محدوده اين تحقيق در برگيرنده مناطق جنوب، جنوب شرق، شرق و مرکز کشور شامل استان هاي سيستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر، فارس، کرمان، يزد، اصفهان، قم، خراسان جنوبي، خراسان رضوي و تهران مي باشد.با بررسي تعداد روزهاي همراه با بارش وميزان بارش روزانه ماه هاي مي،ژوئن،جولاي،آگوست و سپتامبر در طي دوره آماري 38 سال در 15 ايستگاه جنوبي و مرکزي کشور و تحليل نقشه هاي سينوپتيکي، مشخص گرديد که بخش اعظم بارش هاي جنوب شرق کشور به ويژه در مناطق چابهار و ايرانشهر در ماه هاي ژوئن و جولاي به ميزان4/147 و4/339 ميليمتر ناشي از نفوذ توده هاي هواي مونسوني بوده است. بر اين اساس پديده مونسون عامل اصلي بارش هاي تابستان در مناطق جنوب شرق کشور بوده و در مواقعي که اين پديده داراي حداکثر رطوبت و قدرت باشد مناطق جنوبي،شرقي و مرکزي کشور نيز تحت حاکميت اين توده هوا قرار مي گيرند.
نظر استاد راهنما براي چاپ در پژوهش نامه دانشگاه مناسب است ( تاريخ و امضاء:
مناسب نيست (
فهرست مطالب
عنوانصفحه
فصل اول: طرح تحقيق و پيشينه پژوهش
1-1-بيان مسأله ، ضرورت و اهميت موضوع 2
1-2-ضرورت و اهميت تحقيق3
1-3-اهداف تحقيق5
1-4-سؤالات تحقيق6
1-5-فرضيه ها7
1-6-روش تحقيق7
1-7-محدوده تحقيق8
1-8-پيشينه تحقيق8
1-9-مشکلات ومحدوديت هاي تحقيق16
فصل دوم: مباني نظري
مقدمه18
2-1-چگونگي گردش عمومي جو و تشکيل سيستم هاي جوي22
2-2-اصل چرخندگي27
2-3-انرژي جنبشي30
2-5-مفهوم مونسون30
2-6-بارش مونسوني32
2-7-ويژگي هاي بادهاي مونسوني33
نقش بعضي از سيستمها در مونسونهاي تابستاني و زمستاني در مقابل يکديگر35
چهارچوب نظري تشکيل مونسونها36
2-10-مکانيزم تشکيل مونسون38
2-11-اختلاف گرمايشي عامل محرک مونسونها40
2-12-تأثير کم فشار مونسوني بر آب و هواي ايران41
فصل سوم: ويژگي هاي جغرافيايي منطقه مورد مطالعه
3-1-موقعيت جغرافيايي منطقه مورد مطالعه44
3-2-ناهمواري ها و توپوگرافي46
3-2-1-واحد کوه هاي ايران مرکزي47
3-2-1-1-واحد رشته مرکزي48
3-2-1-2-واحد کرمان48
3-2-1-3-واحد سنندج – سيرجان48
3-2-1-4-واحد کوههاي پراکنده حوضه دشت کوير48
3-2-2-واحد دشت ها و چاله هاي داخلي48
3-2-2-1-واحدهاي دشت پراکنده48
3-2-2-2-واحد دشت لوت48
3-2-2-1-1-رشته شمالي49
3-2-2-1-2-رشته شمال شرقي49
3-2-2-1-3-رشته حاشيه غربي49
3-2-3-واحد شرقي ايران50
3-2-3-1-سيماي ظاهري زمين درواحد شرقي ايران51
3-2-3-2-ناهمواريهاي خراسان مرکزي و جنوبي51
3-2-3-3-ناهمواريهاي سيستان و بلوچستان55
3-2-4-واحد جنوب شرقي55
3-2-5-واحد شمال شرقي56
3-3-واحد هاي زمين شناسي و ساختماني محدوده مورد مطالعه57
3-3-1-زون ايران مرکزي58
3-3-2-زون شرق و جنوب شرقي ايران58
3-3-2-1-زون نهبندان-خاش59
3-3-2-2-بلوک لوت59
3-3-3-زون مکران59
3-3-4-زون سسندج- سيرجان60
3-4-بررسي ويژگي هاي اقليمي محدوده مورد مطالعه61
3-4-1-توده هاي هواي مؤثر در آب و هواي ايران62
3-4-1-1-دوره گرم63
3-4-1-2-دوره سرد63
3-5-ويژگي هاي حرارتي67
3-5-1-ناحيه جنوب67
3-5-2-ناحيه مرکزي67
3-6-منابع آب در سطح استان هاي محدوده مورد مطالعه69
3-6-1-استان سيستان و بلوچستان70
3-6-1-1-آب هاي سطحي70
3-6-1-2-آب هاي زيرزميني70
3-6-2-استان هرمزگان71
3-6-2-1-آب هاي سطحي71
3-6-2-2-زيرزميني72
3-6-3-استان يزد72
3-6-3-1-منابع آب سطحي72
3-6-3-2-منابع آب زيرزميني73
3-6-4-استان کرمان74
3-6-4-1-آب هاي سطحي74
3-6-4-2-آب هاي زيرزميني75
3-6-4-2-1-سفره هاي آزاد75
3-6-4-2-2-سفره هاي تحت فشار75
3-6-5-استان سمنان75
3-6-5-1-آب هاي سطحي76
الف-رودهاي دائمي76
ب-رودهاي فصلي و اتفاقي76
پ-درياچه مسيله76
3-6-5-2-آب هاي زيرزميني76
الف-چاه هاي عميق و نيمه عميق77
ب-قنات ها77
پ-چشمه ها77
3-6-6-استان تهران78
3-6-6-1-آب هاي سطحي78
الف-رودخانه کرج78
ب-جاجرود78
ج-طالقان رود79
3-6-6-2-آب هاي زيرزميني79
3-6-6-2-2-چشمه ها79
3-6-6-2-3-قنات ها79
3-6-7-استان قم80
3-6-7-1-آب هاي سطحي(رودها و درياچه هاي فصلي)80
3-6-7-2-آب هاي زيرزميني80
3-7-وضعيت پوشش گياهي محدوده مورد مطالعه81
3-7-1-استان سيستان و بلوچستان81
3-7-1-1-جنگل هاي استان82
3-7-1-1-1-جنگل هاي نيمه گرمسيري82
3-7-1-1-2-جنگل هاي گرمسيري82
3-7-1-1-3-جنگل هاي ماندابي82
3-7-1-2-وضعيت مراتع استان83
3-7-2-استان هرمزگان83
3-7-2-1-مراتع83
3-7-3-استان يزد84
3-7-4-استان کرمان85
3-7-4-1-پوشش درختي نيمه خشک85
3-7-4-2-پوشش درختچه اي و بوته اي پايکوه ها86
3-7-4-3-پوشش درختي و گياهي دشت هاي گرمسيري86
3-7-5-استان سمنان86
3-7-5-1-جنگل ها87
1-جنگل هاي پهن برگ87
2-جنگل هاي سوزني برگ87
3-جنگل هاي کويري و بياباني87
3-7-5-2-مراتع88
3-7-5-2-1-مراتع ييلاقي88
3-7-5-2-2-مراتع قشلاقي88
3-7-6-استان تهران89
3-7-6-1-جنگل هاي استان89
3-7-6-1-1-جنگل هاي طبيعي89
3-7-6-1-2-جنگل هاي دست کاشت89
3-7-6-2-مراتع استان89
3-7-7-استان قم90
فصل چهارم: تجزيه و تحليل يافته هاي تحقيق
مقدمه93
4-1-مشخصات ايستگاه هاي سينوپتيک95
4-2-روزهاي با بارش و ميزان بارش در سطح ايستگاه ها97
4-3-تعداد روزهاي همراه با بارش در ايستگاه هاي مورد مطالعه99
4-4-ميزان کل بارش در ايستگاه هاي مورد مطالعه100
4-5-تعداد روزهاي همراه با بارش و ميزان بارش در استگاه ها به تفکيک هر ماه101
4-6-تعداد روزهاي همراه با بارش و ميزان بارش در ايستگاه ها در ماه(مي)104
4-7-تعداد روزهاي همراه با بارش و ميزان بارش در ايستگاه ها در ماه(ژوئن)106
4-8-تعداد روزهاي همراه با بارش و ميزان بارش در ايستگاه ها در ماه(جولاي)108
4-9-تعداد روزهاي همراه با بارش و ميزان بارش در ايستگاه ها در ماه(آگوست)110
4-10-تعداد روزهاي همراه با بارش و ميزان بارش در ايستگاه ها در ماه(سپتامبر)111
4-11-تعداد روزها و ميزان بارش کمتر از يک ميليمتر در ايستگاه ها112
4-11-1-تراز 500 هکتوپاسکال116
4-11-2-تراز 850 هکتوپاسکال116
4-11-3-سطح زمين116
4-11-4-رطوبت(نم ويژه)117
4-12-تعداد روزها و ميزان بارش بين 5-1 ميليکتر در ايستگاه ها117
4-12-1-تراز 500 هکتوپاسکال121
4-12-2-تراز 850 هکتوپاسکال121
4-12-3-سطح زمين121
4-12-4-رطوبت(نم ويژه)122
4-13-تعداد روزها و ميزان بارش بين 10-5 ميليمتر در ايستگاه ها122
4-13-1-تراز 500 هکتوپاسکال127
4-13-2- تراز 850 هکتوپاسکال127
4-13-3-سطح زمين127
4-13-4-رطوبت(نم ويژه)128
4-14-تعداد روزها و ميزان بارش بين 15-10 ميليمتر در ايستگاه ها128
4-14-1-تراز 500 هکتوپاسکال132
4-14-2- تراز850 هکتوپاسکال132
4-14-3-سطح زمين132
4-14-4-رطوبت (نم ويژه)133
4-15-تعداد روزها و ميزان بارش بين 20-15 ميليمتر در ايستگاه ها133
4-15-1-تراز 500 هکتوپاسکال137
4-15-2-تراز 850 هکتوپاسکال137
4-15-3-سطح زمين137
4-15-4-رطوبت(نم ويژه)138
4-16-تعداد روزها و ميزان بارش بين 25-20 ميليمتردر ايستگاه ها138
4-16-1-تراز 500 هکتوپاسکال142
4-16-2-تراز 850 هکتوپاسکال142
4-16-3-سطح زمين142
4-16-4-رطوبت(نم ويژه)143
4-17-تعداد روزها و ميزان بارش بين 30-25 ميليمتر در ايستگاه ها143
4-17-1-تراز 500 هکتوپاسکال147
4-17-2-تراز 850 هکتوپاسکال147
4-17-3-سطح زمين147
4-17-4-رطوبت(نم ويژه)148
4-18-تعداد روزها و ميزان بارش بيش از 30 ميليمتردر ايستگاه ها148
4-18-1-تراز 500 هکتوپاسکال152
4-18-2-تراز 850 هکتوپاسکال152
4-18-3-سطح زمين153
4-18-4-رطوبت(نم ويژه)153
فصل پنجم: آزمون فرضيات و نتيجه گيري
5-1-نتيجه گيري156
5-2 پيشنهادات159
منابع160
فهرست اشکال و جداول
عنوانصفحه
شکل 3-1- موقعيت جغرافيايي استان هاي مورد مطالعه در سطح ايران46
شکل 3-2 نقشه ناهمواري هاي و توپوگرافي محدوده مورد مطالعه57
شکل 3-3- نقشه زمين شناسي محدوده مورد مطالعه61
شکل 3-4- نقشه خطوط همباران محدوده مورد مطالعه66
شکل 3-5-خطوط همدکاي محدوده مورد مطالعه68
شکل 3-6-نقشه پهنه بندي اقليمي محدوده مورد مطالعه69
شکل 3-7-نقشه پوشش گياهي محدوده مورد مطالعه91
شکل 4-1-نقشه موقعيت جغرافيايي ايستگاه هاي سينوپتيک مورد مطالعه97
شکل 4-1-تعداد روزهاي همراه با بارش در سطح ايستگاه هاي مورد مطالعه طي سال هاي 1970-200899
شکل 4-2-ميزان کل بارش در ايستگاه هاي مورد مطالعه طي سال هاي 1970-2008100
جدول 4-1-مشخصات و موقعيت جغرافيايي ايستگاه هاي مورد مطالعه96
جدول 4-2-تعداد روزهاي همراه با بارش و ميزان کل بارش به ميليمتر در ايستگاه هاي مورد مطالعه طي سال هاي 1970-200898
چکيده:
کشور ايران از لحاظ جغرافيايي به دليل همجواري با مرکز پر فشار جنب حاره اي STHP وشرايط آب و هوايي حاکم بر اين سيستم ، از بارش کمي برخوردار است. در مناطق جنوبي کشور ، در نتيجه حاکميت طولاني تر اين سيستم ، پديده خشکي حادتر مي شود. تغييرات ميزان بارش تأثير به سزايي بر کشاورزي ، اقتصاد و به طور کلي ساير مسائل کشور دارد. مطالعات بنيادين پيرامون سيستمهاي باران زا به ويژه پديده مونسون در اين مناطق ، راهبردهايي جهت توسعه فعاليتهاي باران زايي و پيش بيني هاي اقليمي ارائه مي کند. محدوده اين تحقيق در برگيرنده مناطق جنوب، جنوب شرق، شرق و مرکز کشور شامل استان هاي سيستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر، فارس، کرمان، يزد، اصفهان، قم، خراسان جنوبي، خراسان رضوي و تهران مي باشد.با بررسي تعداد روزهاي همراه با بارش وميزان بارش روزانه ماه هاي مي،ژوئن،جولاي،آگوست و سپتامبر در طي دوره آماري 38 سال در 15 ايستگاه جنوبي و مرکزي کشور و تحليل نقشه هاي سينوپتيکي، مشخص گرديد که بخش اعظم بارش هاي جنوب شرق کشور به ويژه در مناطق چابهار و ايرانشهر در ماه هاي ژوئن و جولاي به ميزان4/147 و4/339 ميليمتر ناشي از نفوذ توده هاي هواي مونسوني بوده است. بر اين اساس پديده مونسون عامل اصلي بارش هاي تابستان در مناطق جنوب شرق کشور بوده و در مواقعي که اين پديده داراي حداکثر رطوبت و قدرت باشد مناطق جنوبي،شرقي و مرکزي کشور نيز تحت حاکميت اين توده هوا قرار مي گيرند.
پيشگفتار
با گذشت زمان و پيشرفت روز افزون دانش و فن آوري درهاي جديدي فرا روي ديدگان جستجوگر بشر و راه هاي بهتري براي زندگي پر تکاپو و خستگي ناپذيروري گشوده شده است.به دنبال آن تقسيم بندي رايج علوم در روزگار پيشين جاي خود را به شاخه ها،رده ها و دسته هاي خردتر و جزئي تر علوم داده است اينک مطالعه همه علوم همچون دوران سپري شده گذشته از عهده يک فرد بر نمي آيد و حکيم و دانشمند کسي نيست که آگاه به همه علوم زمان خود باشد.
جاي بسي خوش وقتي است که دانش جغرافيا در طول عمر کهن خود از اين تحول و تطور به دور نبوده است.
اگر چه گاهي در جستجوي راه ها و چالش هاي بهتر دچار خطا گشته،همانند اينکه راه افراطي جبرگرايي را در اواسط قرن نوزدهم طي کرده است.ولي همواره تازيانه انديشه ها،دانش و فن آوري هاي نوين دانشمندان و دوستدارن اين علم او را از سرکشي و کج روي باز نگاه داشته است.همچون انديشه اختيار که در قرن نوزدهم از طرف جغرافيدانان برجسته اي همچون ويدال دولابلاش و آلبرت دمانژن مطرح شده است.
با توجه به اينکه جغرافيا به همه پديده هايي که با هم در داخل يک مکان و تحت شرايط و اصول معيني شکل مي گيرند نظم و اعتبار مي بخشد و روابط منطقي بين اين پديده ها برقرار مي کند(شکوري،1369،ص34)
وظيفه جغرافيدان عبارت است از:
1-شناخت پديده ها
2-شناخت مفهوم نظم در پديده ها
3-برقراري روابط منطقي بين اين پديده ها
و بي شک براي دست يافتن به اهداف و انجام وظايف فوق هر چه توشه جغرافيدان از فنون و دانش آکنده تر باشد،موفق تر است و خواهد توانست با ترکيب عواملي بي روح و همساز طبيعي با پايگاه فرهنگ انساني جنبش و خلاقيت در جغرافيا بوجود آورد.
آنچه در دنياي توسعه يافته کنوني و نيز کشورمان شاهد آن هستيم ورود آگاهي و به کارگيري فنون جديد در قلمرو کاري جغرافيدانان است.امروزه جغرافيدانان کشورهاي توسعه يافته و داراي برنامه ريزي مداوم و منظم علمي،در بخش هاي حساس و مهمي همچون،شهرسازي،معماري،بازرگاني،حمل و نقل و غيره به خوبي و حتي مي توان گفت بطور بنيادي انجام وظيفه مي نمايند.
با پيشرفت علم آمار،کاربرد وسيع و شگرفت رايانه و نرم افزار مختلف و دقت در سهولت تحليل داده هاي کمي نسبت به داده هاي کيفي،جغرافيا به سرعت راه کمي شدن را سپري کرده و وارد دنياي نو با مفاهيم تازه تري شد.اين امر سبب مطالعات وسيع و دامنه دار جغرافيدانان دنيا با استفاده از انواع داده هاي کمي در زمينه هاي گوناگون اعم از هواشناسي،هيدرولوژي جمعيت و….و ترکيب و تلفيف داده هاي گوناگون با يکديگر و ارائه نتايج کاربردي و ثمر بخش تر از گذشته شده است.
مطالعه در خصوص تاثيرات مونسون بر مناطق مختلف کشور نياز به ترکيب و تلفيق داده هاي هواشناسي و جغرافيايي دارد و جغرافيدان به دليل ويژگي علمي اش قادر است بهتر از هر کسي با اطمينان و اعتماد هرچه بيشتر از عهده اين امر برآيد.
نگارنده به دليل علاقه مندي به تحقيقات کاربردي نوين،بررسي پديده مونسون را به عنوان موضوع رساله خويش برگزيده است.
مقدمه
با توجه به رشد روز افزون جمعيت و افزايش نيازهاي آبي،لزوم اجراي پروژه هاي کوچک و بزرگ هيدرولوژيکي به منظور ذخيره سازي،انحراف يا انتقال آب و نيز مطالعات آبخيز داري هر چه بيشتر مطرح مي شود و اجراي چنين طرح هايي نياز به مطالعات دقيق و تجزيه و تحليل داده هاي هواشناسي دارد.
بارش ناگهاني يا آب ناشي از ذوب برف مقدار زيادي آب در اختيار بشر قرار مي دهد،چنانچه پيش از طراحي هر گونه سازه اي از قبيل کانال هاي آبياري و زهکشي مسيرهاي دفع و جمع آوري فاضلاب شهري سدها،پل هاو…پيش بيني بارش هاي ناگهاني و يا آب ناشي از ذوب برف که حجم زيادي از آب را فراهم مي کنند و زيان هاي غير قابل جبران جاني و خسارات مالي بسياري را در بر خواهد داشت،اهميت به سزايي دارد.
علاوه بر اين کشور ايران از لحاظ جغرافيايي بدليل همجواري با مناطق خشک،مرکز پر فشار جنب حاره اي و شرايط آب و هوايي حاکم بر اين سيستم،از بارش کمي برخوردار است.در مناطق جنوبي کشور،در نتيجه حاکميت شديدتر و طولاني تر اين سيستم،مسئله خشکي حادتر مي شود،با افزايش هر چه بيشتر حاکميت اقليم خشک بر مناطق جنوبي و مرکزي کشور،روستاها و شهرها نيز جمعيت خود را از دست مي دهند.در طي سال هاي اخير بدليل خشکسالي هاي پي در پي بسيار از کشاورزان اراضي زراعي خود را رها ساخته و به شهرها مهاجرت نموده اند.اين امر بخصوص در مناطق جنوبي،بويژه جنوب شرقي کشور بسيار چشمگير است.
قرار گرفتن ايران بين سرزمين هاي پهناور سيبري در شمال،درياي مديترانه در غرب،بيابانهاي آفريقا و عربستان در جنوب غربي و درياي عرب و سرزمين هندوستان در شرق سبب شده است که هر کدام از اين همسايگان در دوره معيني از سال آب و هواي ايران را تحت تاثير قرار دهند.شرايط آب و هوايي اين سرزمين ها توسط توده هاي هوايي و سيستمهاي فشار در خلال حالات ويژه گردش عمومي جو در پهنه ايران گسترده ميشود.
پديده مونسون نيز يکي از توده هاي هوا موثر بر بارش نواحي جنوبي کشور مي باشد که با ورود خود به کشور بارش هايي را در فصل تابستان ايجاد ميکند.با توجه به اهميت اين بارش ها بويژه در فصل تابستان،که بيشتر مناطق کشور خشک و بدون بارش هستند بسيار حائز اهميت است.با بررسي و شناخت تاثيرات اين پديده و تعيين قلمرو بارشي آن در کشور مي توان گام مهمي در راه پيشرفت و توسعه کشور برداشت.
فصل اول
طرح تحقيق و پيشينه پژوهش
1-1- بيان مسئله، ضرورت و اهميت موضوع
کشورايران از لحاظ جغرافيايي به دليل حاکميت پر ارتفاع جنب حاره اي (STHP) وشرايط آب وهوايي حاکم بر اين سيستم، از بارش کمي برخوردار است.در مناطق جنوبي کشور، در نتيجه حاکميت شديدتر و طولاني تر اين سيستم ، مسئله خشکي حادتر مي شود. بارش هاي سالانه اندک ، کوتاه بودن دوره بارش و نزول بارش ها بصورت رگبارهاي شديد وکوتاه مدت از خصوصيات بارز اين نوع اقليم مي باشد. يک منطقه خشک ممکن است روزهاي متمادي را در خشکي بسر برده وگاه که بارشي اتفاق مي افتد ، به سبب شرايط فيزيکي حاکم بر طبيعت وشرايط آب وهوايي نا بهنجار اين مناطق ، مقدار قابل توجهي آب در مدت چند روز يا چند ساعت ريزش کرده و سيلابهاي مخربي ايجاد مي کند. سيل همه ساله در گوشه وکنار اين کشور خسارت هاي هنگفت وغير قابل جبراني ايجاد مي کند. هر سال چندين نفر بوسيله سيل جان خود را از دست مي دهند، هزاران متر مکعب آب شيرين وارد آبهاي شور شده و بدين ترتيب از دسترس خارج مي شود، در حاليکه هر قطره آن ارزش حياتي دارد. همه ساله ميليون ها تن خاک ارزشمند بوسيله سيلابها وارد درياها ودرياچه ها مي شود، در صورتي که براي تشکيل هر سانتي متر آن در شرايط کشور ما چند دهه وگاه چند صد سال وقت لازم است. باراني که بعداز روزها انتظار مي بارد،از دسترس خارج شده وضمن آن آسيب هاي جدي وماندگار بر جاي مي گذارد .اين مساله هم اکنون نه تنها در مناطق مورد مطاله، بلکه يک مشکل جدي وتهديد کننده براي کل کشور است. به گونه اي که بسياري از برنامه هاي عمراني وزيربنايي کشور تحت الشعاع اين مساله قرار گرفته است. همه ساله بخش هنگفتي از بودجه سالانه کشور صرف بازسازي قسمتي از خرابيهاي حاصل از اين پديده مي شود. چرا که بازسازي وترميم بسياري از خرابيها واقعا امکان پذير نمي باشد. ترميم واصلاح خاکهاي فرسايش يافته ،مزارع وباغات ويران شده شايد اصلاً امکان پذير نباشد.(لشکري،1375)
1-2- ضرورت و اهميت تحقيق
ازآنجائيکه کشور ايران در تقسيم بنديهاي اقليمي در منطقه نيمه خشک وخشک قرار دارد، تغييرات ميزان بارش تاثير بسزايي بر کشاورزي ،اقتصاد وبه طور کلي ساير مسائل کشور دارد.شناخت منابع رطوبتي براي مطالعه بارش هاي کشور بسيار حائز اهميت است.در مبحث کشاورزي ،در صورت آگاهي از منابع آبي در فصل کاشت پيش رو،مي توان در زمينه سرمايه گذاري در بخش هاي مختلف وحتي نوع کشت بهينه تصميم گيري نمود. بديهي است که در صورت پيش بيني کمبود آب مي توان از اتلاف بخش قابل توجهي از سرمايه گذاري ها جلوگيري کرد. مي توان با پيش بيني سال هاي تر وخشک برنامه اي جهت بهينه کردن استفاده تلفيقي از منابع آب زيرزميني ومنابع آب سطحي براي مصارف کشاورزي ارائه نمود.
ميانگين بارندگي درکشورايران 250 ميلي متر در سال تخمين زده مي شود که در مقايسه با ميانگين بارش 860 ميلي متردر سال براي کره زمين ، جزء مناطق با اقليم نسبتا خشک مي باشد. از طرفي با توجه به ناهمواري هاي متعدد و توپوگرافي متنوع کشور وعوارض جغرافيايي ، توزيع بارندگي در کشور بسيار متفاوت بوده و ميانگين بارندگي در شهرهاي ايران از 1940 ميلي متر در سال در بندر انزلي تا 62 ميلي متر در سال در زابل متغير مي باشد. معيارهاي پر آبي يا کم آبي دريک کشور، منابع آب تجديد شونده است. سرانه آب تجديد شونده در دنيا براي هر نفر 7400 متر مکعب مي باشد. متخصصان هيدرولوژي مرز کم آبي يک کشور را1000 متر مکعب براي هر نفر ذکر کرده اند که در ايران ميانگين آب تجديد شونده 1500 متر مکعب در سال براي هر نفر تخمين زده مي شود.
عرضه وتقاضا به عنوان دو رکن اساسي در برنامه ريزي ومديريت منابع آب شناخته مي شوند. در برنامه ريزي بلند مدت مي توان نيازهاي کشاورزي ، صنعت وشرب را به عنوان تقاضا در نظر گرفت. با وجود عدم قطعيت هاي ناشي از عوامل اجتماعي ، اقتصادي وسياسي در زمينه تقاضا، با در نظر گرفتن درصد قابل قبولي از خطا مي توان برآوردي مناسب از نيازهاي آبي آينده بدست آورد. ولي در زمينه عرضه ، رويکرد به طور کلي متفاوت است. آب هاي زيرزميني وآب هاي سطحي دو منبع اصلي عرضه آب مي باشند. برخلاف آب هاي سطحي ، حجم آب هاي زيرزميني قابل تخمين مي باشد ولي منابع آب زيرزميني با وجود در دسترس بودن محدود هستند وتجديد آنها معمولا مستلزم گذشت زماني نسبتا طولاني مي باشد.محدوديت استفاده از آب هاي زيرزميني توسط آبهاي سطحي که ناشي از بارش مي باشند برطرف مي شود. در صورتي که بتوان پيش بيني مناسبي از حجم آب سطحي قابل استحصال در زمان آينده داشت، علاوه براينکه مساله عرضه در زمينه برنامه ريزي حل مي شود مي توان نيازهاي آتي را نيز بهينه نمود. در مبحث کشاورزي ، در صورت آگاهي از منابع آبي در فصل کاشت پيش رو، مي توان در زمينه سرمايه گذاري در بخش هاي مختلف وحتي نوع کشت بهينه تصميم گيري نمود.بديهي است که در صورت پيش بيني کمبود آب مي توان از اتلاف بخش قابل توجهي از سرمايه گذاري ها جلوگيري کرد. مي توان با پيش بيني کمبود آب مي توان از اتلاف بخش قابل از سرمايه گذاري ها جلوگيري کرد. مي توان با پيش بيني سال هاي تر وخشک برنامه اي جهت بهينه کردن استفاده تلفيقي از منابع آب زيرزميني ومنابع آب سطحي براي مصارف کشاورزي ارائه نمود. با توجه به ملاحظات زيست محيطي ، معمولا به جاي مقدارآلودگي ، غلظت آلاينده هاي آب هاي سطحي مطرح مي باشد. بنابراين با ثابت فرض کردن مقادير آلودگي ، با تغيير حجم آب سطحي ، درصد آلودگي تغيير مي کند.
با توجه به ملاحظات زيست محيطي ، معمولا به جاي مقدار آلودگي ، غلظت آلاينده هاي آب هاي سطحي مطرح مي باشد. بنابراين با ثابت فرض کردن مقادير آلودگي ، با تغيير حجم آب سطحي ، درصد آلودگي تغيير مي کند.
امروزه با پيشرفب تکنولوژي بويژه در صنعت سدسازي،انرژي برقابي يکي از منابع سالم توليد انرژي در جهان مي باشد. اين انرژي بر خلاف انرژي الکتريکي حاصل از سوخت فسيلي واتمي فاقد پسماندهاي آلاينده محيط زيست مي باشد. بنابراين در صورتيکه بتوان دورنمايي از رواناب آينده رودخانه ها ومخازن سدها داشت، مي توان توليد انرژي الکتريکي را نيز بهينه نمود.(يزدان پناه رستمي،1385)
1-3- اهداف تحقيق
موقعيت جغرافيايي ايران در منطقه جنب حاره اي ، باعث قرار گرفتن آن در کمربند خشک جهان شده است. در چنين حالت بحراني است که نفوذ سيستم هاي باران زاي اقيانوس هند ، حياتي تازه به منطقه مي بخشند. (نجار سليقه،1375).چند سال اخير پديده خشکسالي با خزشي آرام ولي با تحميل اثرات عميق ومخرب گونه خود باعث ازهم پاشيدن سيستم هاي اکولوژيکي-بيولوژيکي واقتصاد بومي در سراسرسرزمين ايران بويژه درجنوب وشرق کشورمان شده است. مطالعات بنيادين پيرامون سيستمهاي باران زا بويژه پديده مونسون در منطقه ، راهبردهايي جهت توسعه فعاليتهاي باران زايي وپيش بيني هاي اقليمي ارائه مي کند.(نجار سليقه،1385).
به طور کلي اهداف مورد نظرتحقيق عبارتند از:
1-3-1-بررسي بارش هاي متأثر از پديده مونسون و تعيين دوره زماني حاکميت آن در منطقه
1-3-2-تعيين ميزان بارندگيهاي تابستانه به منظور رونق کشاورزي وتامين مجدد آب پشت سدها ومهار آنها در الگوهاي کشت وزرع ومعيشت ساکنان منطقه.
1-3-3-بررسي الگوهاي سيستم هاي فشار مؤثر در ايجاد بارش ها به منظور بررسي دقيق وعلمي منابع آب وخاک.
1-3-4-پيش بيني کمبود آب ،پيش بيني سال هاي تروخشک به منظور بهينه کردن استفاده تلفيقي ازمنابع آب زيرزميني ومنابع آب سطحي براي مصارف کشاورزي.
اين الگوها ما را جهت پيش بيني هاي آينده ريزشهاي جوي تابستاني ياري خواهند کرد واين امکان را براي برنامه ريزان فراهم خواهند آوردکه سازه هاي آبي ومناطق کشاورزي را با اصول علمي ارزيابي کنند.
1-4-سوالات تحقيق:
1- قلمرو تأثير مونسون در ايران شامل چه بخش هايي مي باشد و اين پديده کدام قسمتها را بيشتر تحت تأثير خود قرار مي دهد؟
2- آيا رابطه معني داري بين پديده مونسون و بارش هاي تابستانه مناطق جنوبي کشور وجود دارد؟
3- آيا بارش هاي مناطق جنوبي و مرکزي کشور متأثر از پديده مونسون مي باشد؟
4- مي توان با ارزيابي تاثيرات پديده مونسون بر منابع آبي منطقه و تعيين دوره زماني حاکميت اين پديده برمناطق مختلف کشور ، موجب رشد و توسعه مناطق جنوبي شد؟
5- آيا پديده مونسون تنهاعامل بارش درمناطق جنوب شرقي کشور ازجمله استان هاي سيستان و بلوچستان ، کرمان و هرمزگان مي باشد؟
1-5- فرضيه‌ها
فرضيات اين تحقيق به شرح زير است:
1- به نظر مي رسد رابطه معني داري بين پديده مونسون و بارش هاي تابستانه مناطق جنوبي کشور وجود دارد.
2- تعيين دوره زماني و حاکميت پديده مونسون برمناطقي از کشور و ارزيابي تاثيرات آن بر منابع آبي منطقه مي تواند موجب رشد و توسعه مناطق جنوبي گردد.
3- به نظر مي رسد پديده مونسون تنها موجب بارش در مناطق جنوب شرقي کشور از جمله استان هاي سيستان و بلوچستان ، کرمان و هرمزگان مي شود.
1-6- روش تحقيق
در انجام هر پروژه تحقيقاتي روش تحقيق مهم‌ترين و اساسي‌ترين بخش آن را تشكيل مي‌دهد كه در واقع مسير حركت و هدف را مشخص مي‌نمايد. اصولا يک تحقيق کامل زماني انجام مي گيرد که بتواند از تحقيق توصيفي بر روي يکسري عوامل و عناصر به تحقيق تحليلي روابط مختلف بين عناصر و سيستم‌ها و عاملها برسد تا بدين ترتيب تحقيق منجر به توسعه دانش فني گردد.(شاهين امير شاهپور،1355ص125)
در اين تحقيق از روش‌هاي مختلفي براي رسيدن به اهداف مطالعه استفاده مي شود. اولين گام جمع‌آوري آمار و اطلاعات مورد نياز است كه با مراجعه به كتابخانه‌ها و مطالعه كتاب‌ها، گزارشات، مقالات و مراکز آماري سازمان هواشناسي کشور ، سازمان آب منطقه اي و… كه به نوعي در ارتباط مستقيم با موضوع مورد مطالعه هستند وهمچنين مراجعه به وزارتخانه‌ها و سازمانهاي ذيربط و مراکز آماري، مطالعه گزارشات و آمار نامه‌ها مي باشد. پس از دريافت داده هاي آماري از سازمان هواشناسي کشور و تعيين دقيق موقعيت هر يک از ايستگاه هاي همديدي دراستان هاي مورد مطالعه تمامي داده ها در دوره زماني حاکميت پديده مونسون در مناطق مورد بررسي و مورد تجزيه وتحليل قرارخواهدگرفت. در نهايت اطلاعات خام به دست آمده طبقه‌بندي شده و با استفاده از روش‌هاي آماري واستفاده از نرم افزار GIS و با توجه به فرضيات تحقيق مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و نهايتاً با نتيجه‌گيري و ارزشيابي تئوري‌ها و مدل‌هاي بكار رفته ، به فرضيات تحقيق پاسخ داده خواهد شد و در نهايت پيشنهاداتي جهت دستيابي به رشد و توسعه منطقه ارائه مي شود.
1-7- محدود‌ه تحقيق
با توجه به حاکميت اقليم خشک در مناطق جنوبي و ماهيت پديده مونسون که ورود آن به کشور از مناطق جنوبي مي باشد. محدوده تحقيق دربرگيرنده مناطق جنوب، جنوب شرق، شرق و مرکز کشور خواهد بود. با توجه به بررسي هاي اوليه صورت گرفته اين پديده بيشتر استان هاي سيستان وبلوچستان، هرمزگان،بوشهر، فارس،کرمان، يزد، اصفهان، قم، خراسان جنوبي، سمنان، خراسان رضوي و تهران را دربرمي گيرد. از اين رو تمامي ايستگاه هاي همديدي در استان هاي فوق که داراي داده هاي آماري بيش از 20 سال هستند مورد بررسي قرار خواهند گرفت.
1-8-پيشينه تحقيق
درسال1686ستاره شناس نامدار انگليسي ، ادموند هالي، بيان کرد که تفاوت در گرمايش خشکي واقيانوس ، دليل اصلي بادهاي مونسوني است. وي ذکر کرد که خشکي ها در مقايسه با اقيانوس ، خيلي سريعتر نسبت به تابش خورشيد عکس العمل نشان مي دهند، چرا که ظرفيت گرمايي کمتري دارند ، ظرفيت گرمايي بالاي آب منجر به عکس العمل کندتر اقيانوس نسبت به تابش هاي خورشيدي مي شود.(پروند،1370)
در پي خشکسالي شديد سال 1877هند، دولت هند از Blanford بنيانگزار اداره هواشناسي هند در سال 1875 بنا نهاد، درخواست کرد تا مطالعاتي را در زمينه پيش بيني مونسون هند را برمبناي اين فرضيه که گستره وضخامت برف در هيماليا بر شرايط اقليمي وآب وهواي مناطق شمال غرب هند موثر است ، در سال 1884 منتشر کرد. موفقيت او در پيش بيني آزمايش مونسون در سال هاي 85-1982 ، موجب تشويق وي در بکار بردن پيش بيني دراز مدت بارش هاي مونسوني براي تمام هند شد. پيش بيني ها بعد از سال 1895 برمبناي 1) پوشش برف هيمايا از اکتبر تا مه 2) ويژگي هاي محلي آب وهواي پيش از مونسون در هند و3) ويژگي هاي محلي اقيانوس هند و استراليا ، استوار بود. بعدها در اوايل قرن بيستم ، sir Gilbert Walker مطالعات گسترده اي را در رابطه با مولفه هاي آب وهواي جهاني مانند فشار ، حرارت وبارش براي پيش بيني بارش هاي مونسوني انجام داد. اين مطالعات وي را به تعيين سه الگوي فشار الاکلنگي رهنمون ساخت.
Walker براي اولين بار مفهوم همبستگي را براي پيش بيني دراز مدت مونسون تابستاني آسيا ، معرفي کرد. Walker در سال 1924 تلاش هايي براي پيش بيني دراز مدت بارش در زير بخش هاي هند انجام داد. وي هند را به سه منطقه همگن از لحاظ بارش تقسيم کرد. يافته هاي او حتي تا زمان حاضر نيز معتبر مي باشد. (Walker,1924).
Keiji Higuchi et al ,1982 ويژگيهاي بارش را در طول فصول مونسون در نواحي کوهستاني بلند در نپال هيماليا مورد بررسي قرار دادند. نتايج بدست آمده شامل اين موارد مي باشد.
(a بارش در طول دره اصلي از ارتفاع 2800 متر تا 4500 متر کاهش مي يابد.
(b بارش در اطراف قله ها وتپه ها نسبت به پايين دره ها بيشتر است.
(c بيشترين ميزان بارش مربوط به اطراف تپه ها و در طول روز مي باشد ، در حاليکه در اطراف دره ها بيشترين ميزان و فراواني بارش در طول عصر ونيمه شب اتفاق مي افتد.
(d ارتباط خطي بين درجه حرارت هوا و بارش هايي که به صورت برف مي بارد از مشاهدات (49580000) ايستگاه در نزديکي گلاسير آخولو در شورونگ هيماليا گرفته شده بود.
پس از کارهاي Walker، تحقيقات گسترده اي در زمينه تأثير سيگنال هاي بزرگ مقياس اقليمي بر متغيرهاي مختلف هيدرولوژيکي صورت گرفته است.
(1998)ناظم السادات نشان داده است که تغيير دماي سطح آب در خليج فارس تاثير معني داري بر تغييرات بارندگي در مناطق جنوب وجنوب غرب ايران دارد. مطالعات وي نشان مي دهد که بارش زمستانه (ژانويه تا مارس ) مناطق مزبور با SST خليج فارس رابطه معکوس دارد، يعني زماني که SST خليج فارس بيشتر(کمتر) از مقدار نرمال آن باشد انتظار مي رود که مناطق مذکور با خشکسالي (ترسالي) مواجه گردند. هواشناسان معتقدند که با افزايش دما ، قابليت تزريق رطوبت به سامانه هاي عبوري از روي خليج فارس بيشتر شده واحتمال بارندگي افزايش مي يابد.
Singh (2000) در زمينه تاثير ENSO(ال نينو- نوسانات جنوبي) بر بارش هاي مونسوني ، از شاخصي به نام (Multivariate Enso Index)MEI براي پيش بيني دراز مدت بارش هاي مونسوني هند استفاده کرد. وي هند را به زير بخش هايي تقسيم کرد و نوسانات جنوبي را با استفاده از اين شاخص که مجموعه اي ازچندين شاخص شناخته شده نوسانات جنوبي است، مشخص ساخت.
Chia Chou and J.David Neelin(2002) محدوده مکانيسم مونسونهاي تابستاني شمالي را در سراسر امريکاي شمالي، آسيا وافريقا بررسي کردند. آنها مناطق همگرايي مونسون تابستان را در ميان مدل اتمسفري مورد آزمايش قرار دادند. مشاهدات آنها با استفاده از مدل ساده زميني ولايه هاي مختلط اقيانوس نشان داد که عوامل ترموديناميک با جريانات گرم داخلي ستون اتمسفر ، مرتبط هستند.
Rowell- Hoskins مکانيسم هايي را براي پوشش دادن جنوب امريکا ، با استفاده از رطوبت و تهويه خاک واثر متقابل آنها مورد آزمايش قرار داد. در امريکاي شمالي رطوبت و درجه حرارت خاک باعث تهويه و در نهايت موجب بارش در قسمت شرقي و خشکي در غرب مي شود. افريقا به دليل (albedo) بازتابش سطح بالا متفاوت از ديگر قاره هاست.
Sperber et al, 2002 با بررسي همزمان اطلاعات ماهواره اي وبرداشت هاي زميني بارش ، رابطه بين تغييرات فصلي وسالانه بارش هاي موسمي تابستانه آسيا را بررسي کردند. آنها با رد اين فرضيه که براي پيش بيني بارش موسمي نياز به مدل سازي دقيق مولفه هاي اقليمي همان فصل مي باشد، فرضيه جديدي را مبني بر اينکه تغييرات بارش هاي موسمي از مدل هايي با دوره يک ساله اثر مي پذيرد، آزمايش کردند.
LI Jianping et al, 2002 شاخص هاي جديدي را براي مونسونها وتوصيف جغرافيايي از مونسونهاي جهاني توصيف کردند. آنها با استفاده از شاخص DNS (گردش عادي فصول) تغييرات بين دو فصل وتغيير پذيري داخلي ساليانه از مناطق مونسونهاي مختلف توضيح دادند. انها همچنين حدود جغرافيايي از سيستمهاي مونسوني جهاني را توصيف کردند. اين شاخص براي مطالعه اختلاف ، ارتباط و فعل وانفعال ماهيانه مونسونها بسيار مورد توجه قرار گرفت.
آگاهي از ويژگي ها و تأثيرعلم مونسون جزء کليدي واصلي از سيستمهاي اقليمي زمين است که زندگي بيش از 60% از جمعيت جهان به آن وابسته است .
Lim. (2004) با بررسي مولفه هاي درون فصلي مونسون تابستاني آسيا (Aisan Summer ASM Monsoon) تاثير آنها را بر بارش هاي مونسوني مناطق مختلف بررسي کرد. وي همچنين مطالعات گسترده اي را در زمينه تاثير ENSO بر بارش هاي مونسوني تابستاني آسيا وهمچنين مونسون زودرس تابستاني انجام داد.
کارآموز و زهرايي (2004) روشي براي پيش بيني رواناب در نواحي خشک ونيمه خشک ارائه نمودند. اين روند از سه مرحله تشکيل شده است. در مرحله اول براي بررسي اثر عوامل اقليمي حوضه، فصل بندي هيدرولوژيکي انجام مي شود. براي اين منظور ، همبستگي بين آب معادل برف (SWE) ، تشابه در مشخصات آماري پايه جريان در ماه هاي مختلف ومشخصات عمومي حوضه در تعريف فصل هاي هيدرولوژيک ، استفاده مي شوند. در مرحله بعد با استفاده از مدل (Auto Regressiv Moving ARIMA Average)، K-NN (K-Nearest Neighbour) سري زماني پيش بيني جريان فصلي توسعه داده مي شود. در مرحله آخر با استفاده از سيگنال ENSO، متوسط بودجه برفي حوضه وسري زماني جريان ، قوانين فازي توسعه داده مي شوند واز اين قوانين براي اصلاح پيش بيني هاي آماري استفاده مي شود. ايشان اين روند را در حوضه آبريز رودخانه سالت در آريزونا مورد استفاده قرار داده ومشاهده نمودند که پيش بيني هاي فصلي آماري با اين روش بهبود مي يابند.
Chie Ihara et al, 2006 بارش مونسوني تابستان هند وارتباط آنها را با ENSO وشاخص هاي اقليمي اقيانوس هند مورد بررسي قرار دادند. آنها چگونگي ارتباط بين اقيانوس هند استوايي، انسو وبارش مونسوني تابستان هند را با استفاده از داده هاي 1881تا 1998 مورد بررسي قرار دادند، ناهنجاريهاي باد ناحيه اي وآنومالي (شيب) SST (درجه حرارت سطح دريا) در سراسر اقيانوس هند استوايي بکار گرفته شد.
اگر چه شاخصهاي تعريف شده توسط ناهنجاريهاي باد ناحيه اي همبستگي ضعيفي با بارش مونسوني تابستان هند دارد، بازسازي خطي بارش تابستاني هند با استفاده از بازگشت(سير قهقرايي) چند گانه از NINO3 وشاخص باد داراي خصوصيات بهتري نسبت به بارش مونسوني تابستان هند که فقط با بازگشت NINO3 است دارد. با استفاده از جداول احتمالي ارتباط منفي بين طبقه بندي ها را از بارش مونسوني تابستان هند وشاخص باد پيدا کردند که ارتباط معني داري وجود دارد در طول سالهايNino EL ،اما نه در سال هاي سرد La Nino.
EL Ninoو نوسانات جنوبي ENSO بوسيله نيروي بيروني مهمي برروي ISMR(بارش مونسوني تابستان هند) شناخته شده است.
نتيجه اين تحقيق ارتباط منفي قابل توجهي را نشان داد بين بارش مونسوني تابستان هند وانحرافات باد ناحيه اي در سراسر اقيانوس هند استوايي در طول رويدادهاي EL Nino. تحقيقات مشابهي هم که از رابطه بين شاخص SST وبارش باران هاي موسمي تابستان هند به عمل آمد اين ارتباط را نشان نداد.
P.Mukhopadhyay et al, 2009 اقليم شناسي بارش مونسوني تابستان هند را در مدل اقليمي منطقه واثر پارامترهاي همرفتي را بر انحرافات سيستماتيک مورد بررسي قرار دادند. آنها براي پيش بيني هواشناسي ازWRF ، مدلي که بارش آن 45 ميليمتر است و همرفت 15 کيلومتر به وسيله سه طراح پارامتر همرفتي به نامهاي Kain- Fritsh(KF); Betts-Miller-Janjic(BMJ); Grell-Devenyi(GD) با دوره زماني 1 ماه May تا 31 Oktobr 2001-7. پيش بيني مدل با NCEP/NCAR مورد تجزيه وتحليل قرار گرفت. همساني وهمانندي Jun الي September متوسط بارشهاي مونسوني سه طراح همرفتي با مشاهدات برابري مي کند.
Ijaz Hussin et al, 2010 درون يابي زماني بارش را در طول دوره هاي مونسون در پاکستان بررسي کردند. در اين تحقيق از مدل پيش بيني زماني بارش براي کل منطقه به منظور فرايندهاي آبشناسي ومديريت منابع آب منطقه استفاده شد. دامنه تغييرات وناهماهنگي هاي زماني – مکاني بارش نشان داد که پيش بيني زماني – مکاني بارش ضرورت مهمي است. در اين مقاله مدلهايي چند متغيره براي درون يابي زماني – مکاني پيشنهاد شده است که که براي ارزيابي زماني – مکاني بارش هاي ماهانه دوره هايي که مونسون اتفاق مي افتد از سال 1974-2000 ومتوسط ماهانه داده هاي بارش 27 ساله در 51 ايستگاه در پاکستان کاربردي هستند.
حق نگهدار(1382) اثر سيگنالهاي SST,SOI,NAO خليج فارس را بر رواناب رودخانه کارون بررسي کرد و مدلي براي پيش بيني رواناب ارائه نمود. وي پس از بررسي تغييرات جريان ماهانه در رودخانه کارون،بازه ماه هاي اسفند و فروردين را به عنوان مهم ترين فصل جريان معين کرد و مشاهده نمود که همبستگي جريان هاي مطلوب با شاخص هاي NAOوSOI پايين است، لذا تغييرات جريان در فازهاي مختلف بررسي شده است ومشاهده شده است که فاز گرم (سرد)ENSO سبب وقوع جريان بيشتر(کمتر) از متوسط مي شود. اين تحقيق نشان مي دهد که با حرکت از فاز منفي NAO به سمت فاز مثبت آن احتمال وقوع جريان بيشتر از متوسط افزايش مي يابد.
کوره پزان(1382) اثر سيگنال هاي SST, SOI, NAO خليج فارس را بر بارندگي فصلي حوزه آبريز کارون و دز بررسي کرده است. وي سه فصل مختلف براي هر سيگنال و سه فصل نيز براي بارندگي در نظر گرفت. وي فصول در نظر گرفته شده براي سيگنال ها را از خرداد تا دي و فصول در نظر گرفته شده براي



قیمت: تومان


پاسخ دهید