دانشگاه آزاد اسلامي
واحد اراک
دانشکده مديريت گروه حسابداري
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد
گرايش: حسابداري
عنوان:
سود مندي سود تقسيمي در تبين بازدهي سهام در شرکتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما :
دکتر مجيد زنجيردار
استاد مشاور:
دکتر غلامعلي حاجي
نگارش:
محمود آشناگر
زمستان 1389
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد اراک
دانشکده مديريت گروه حسابداري
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد
گرايش: حسابداري
عنوان:
سود مندي سود تقسيمي در تبين بازدهي سهام در شرکتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
نگارش:
محمود آشناگر
زمستان 1389
هيأت داوران:
1- استاد راهنما : دکترمجيد زنجيردار
2- استاد مشاور: دکترغلامعلي حاجي
3- استاد داور1: دکترپيمان غفاري
4- استاد داور2:
5- مدير گروه تخصصي: دکترمجيد زنجيردار
سپاسگزاري:
ازدست و زبان که برآيد
کز عهده شکرش به در آيد
بنام يگانه حسابدارحسابرس که ترازنام? سند اندوخته هرکس را بدون حسابسازي برايش تدوين مي کند و مالياتي اضافه بردارايي او واندوخته هايش نخواهد بست وتلفيقي بدون محافظه کاري ورضايت طرفين صورت نخواهد داد . برخود لازم مي دانم اززحمات بي دريغ ،تلا ش هاي بي وقفه وراهنمايي هاي ارزشمند استاد راهنما ومديرگروه محترم جناب آقاي دکترمجيد زنجيردار واستاد مشاوره جناب آقاي دكتر غلامعلي حاجي وهمچنين ازداورمحترم جناب آقايان دکترپيمان غفاري، دكتر ايرج نوري ، و سرکارخانم فروزان کيوانفر مديرپژوهش درراستاي انجام اين رساله تشکر و قدرداني نمايم .
تقديم به :

تمام کسانيکه داشته هاي خود را مديون آنان هستم .
مادرم و پدرم
که درمسير پرپيچ وخم زندگي ، مشعل اميد را در شب هاي زندگيم به ارمغان آوردند. وياري سبز شان همواره و بي منت،اميد بخش وياري دهنده درتمام زندگيم بوده است . باشد که توانسته باشم قطره اي از درياي بي کران محبتهايشان را سپاس گفته باشم .
همسر وفرزندم
که در تمام مراحل تحصيلي حامي و پشتيبان بنده بوده اند
فهرست مطالب
چکيده1
مقدمه2
فصل اول: کليات تحقيق
1 -1)مقدمه6
2-1(بيان مسئله7
3-1 ( اهميت وضرورت انجام تحقيق8
4- 1( اهداف تحقيق9
5-1) چار چوب نظري تحقيق10
6-1)مدل تحقيق وشيوه اندازه گيري متغيرها11
7-1) فرضيه هاي تحقيق13
8-1) تعريف واژه ها واصطلاحات تحقيق14
فصل دوم: مروري بر ادبيات تحقيق
1-2)مقدمه21
2-2)محدوديت ها وعوامل موثر بر سياست هاي تقسيم سود21
1-2-2)وضعيت نقدينگي21
1-2-2) د سترسي شرکت ها به بازار هاي پول وسرمايه21
3-2-2)محدوديت هاي قرار دادهاي استقراض22
4-2-2)محدوديت هاي قانوني23
5-2-2)سود آوري و فرصت هاي سرمايه گذاري23
6-2-2)ماليات23
7 -2-2)نياز سهامداران23
3-2)دلايل پرداخت سود سهام24
4-2)روشهاي پرداخت سود سهام25
1-4-2)پرداخت سود سهام به صورت وجه نقد25
2-4-2)سود سهمي26
5-2)شيوه پرداخت سود سهام در ايران26
6-2)سياست هاي متداول تقسيم سود28
1-6-2 )نسبت سود تقسيمي ثابت28
2-6-2)پرداخت سود ثابت28
3-6-2)پرداخت منظم سود ثابت بعلاوه يک مبلغ اضافي29
7-2)نظريه هاي مختلف درباره سياست پرداخت سود سهام 29
8-2)مکاتب فکري در مورد تقسيم سود30
1-8-2)نظريه ارتباط سياست هاي تقسيم سود با قيمت سهام31
2-8-2)فرضيه نامربوطي سود سهام ـ فرضيه موديلياني و ميلر 44
9 -2)فرضيه علامت دهي سود سهام47
10-2)بازده48
1-10-2)انواع بازده49
1-1-10-2)بازده کمي49
2-1-10-2 ) بازده کيفي53
2-10-2) نرخ بازده مورد انتظار ونرخ بازده واقعي54
1-2-10-2)نرخ بازده مورد انتظار55
2-2-10-2)نرخ بازده واقعي سهام (روش اول )56
3-2-10-2)نرخ بازده واقعي سهام (روش دوم )56
11-2)بازده وريسک مجموعه اوراق بهادار ( پرتفوي )59
12-2) ارزش اطلا عات حسابداري از ديدگاه سرمايه گذاران60
13-2) الگوي قيمت گذاري دارايي هاي سرمايه اي وبازده مورد انتظار 60
14-2) بررسي تجربيات گذشته62
1-14-2)تحقيقات خارجي62
1-1-14-2) تحقيقات لينتنر63
2-1-14-2)تحقيق علامت‌دهي با سودهاي تقسيمي 65
3-1-14-2 )خلاصه تحقيق چون ـ چياچنگ، پراوين كومار، كا. سيوارا ماكريشنان70
2-14-2) تحقيقات داخلي74
1-2-14-2) تحقيقات دکتر علي جهانخاني و محسن صمد زاده74
2-2-14-2) تحقيقات دکتر ايرج نو روش وکوروش اماني75
3-2-14-2) دکتر نقي بهرام فر وتحقيقات کاوه مهراني76
فصل سوم: روش اجراي تحقيق
3 -1) مقدمه82
2-3 )روش تحقيق82
3-3 )جامعه مطالعاتي83
4-3) قلمرو تحقيق84
1-4-3) قلمرو مکاني تحقيق84
2-4-3 قلمرو زماني تحقيق84
3-4-3 )قلمرو موضوعي تحقيق84
5-3) روش هاي جمع آوري اطلاعات84
6-3) روش تجزيه و تحليل اطلاعات85
1-6-3( تحليل همبستگي پيرسون و رگرسيون ساده خطي85
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داه ها
1-4) مقدمه91
2-4 ) شاخص هاي توصيفي متغيرها91
3-4) روش آزمون فرضيه ها ي تحقيق93
4-4 ) تجزيه و تحليل فرضيه هاي تحقيق94
1-4-4) بررسي فرض نرمال بودن متغيرها95
2-4- 4 )خلاصه تجزيه وتحليل ها به تفکيک هرفرضيه96
1-2-4-4)تجزيه و تحليل و آزمون فرضيه اصلي اول96
2-2-4-4)تجزيه و تحليل و آزمون فرضيه اصلي دوم100
3 -2-4-4)تجزيه و تحليل و آزمون فرضيه اصلي سوم 111
فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادات
1-5 )مقدمه127
2-5 )ارزيابي و تشريح نتايج آزمون فرضيه ها طبق شرايط متغيرها 127
1-2-5)نتايج فرضيه اصلي اول 128
2-2-5)نتايج فرضيه اصلي دوم 128
3-2-5)نتايج فرضيه اصلي سوم 129
3-5) نتيجه گيري کلي تحقيق 131
4-5) پيشنهادها 131
1-4-5) پيشنهاد هايي مبتني بر يافته هاي فرضيات پژوهش132
2-4-5) پيشنهادهايي براي پژوهش هاي آتي 132
5-5 )محدوديت هاي تحقيق 133
فهرست نمودار ها و جداول
نگار 1-4 : شاخص هاي توصيف کننده متغيرها تحقيق ، شاص هاي مرکزي ، 92
شاخص هاي پراکندگي و شاخص هاي شکل توزيع (statistics)
نگاره 2-4 : آزمون کالموگراف – اسميرنوف (k-s) 95
نگاره شماره ( 3-4) : ضريب همبستگي ، ضريب تعيين96
، ضريب تعيين تعديل شده و آزمون دوربين – واتسون
نگاره شماره (4-4) : تحليل واريانس رگرسيون (ANOVA) 97
نگاره شماره (5-4): ضرايب معادله رگرسيون(coefficients)98
بين سود سال آتي و بازده سهام
نمودار شماره (6-4) : آزمون نرمال بودن خطاهاي معادله رگرسيون 99
نمودار شماره (7-4) : خط و معادله رگرسيون بين سود سال99
آتي (Et+1) بازده سهام Rt
نگاره شماره (8-4) : ضريب همبستگي ، ضريب تعيين ،101
ضريب تعيين تعديل شده وآزمون دوربين واتسون بين دو متغير سود سال آتي و بازده سهام
نگاره شماره (9-4) : تحليل واريانس رگرسيون (ANOVA) 102
نگاره شماره ( 10-4) : ضرايب معادله رگراسيون (Coefficients) 103
بين سود سال اتي و بازده سهام
نمودار شماره (11-4) : آزمون نرمال بودن خطاهاي معادله رگرسيون 104
نمودار شماره (12-4) : خط و معادله رگرسيون بين سود سال آتي105
(Et+1) و بازده سهام (Rt)
نگاره شماره (13-4) : ضريب همبستگي ، ضريب تعيين ، ضريب تعيين تعديل106
شده و آزمون دوربين واتسون بين دو متغير سود سال آتي و بازده سهام
نگاره شماره (14-4) : تحليل واريانس رگرسيون (ANOVA)107
بين سود سال آتي و بازده سهام
نگاره شماره (15-4) : ضرايب معادله رگرسيون (coefficients) 108
بين سود سال آتي و بازده سهام
نمودار شماره ( 16-4) : آزمون نرمال بودن خطاهاي معادله رگرسيون 109
نمودار شماره (17-4) : خط و معادله رگرسيون بين سود سال آتي110
(Et+1) و بازده سهام (Rt)
نگاره شماره (18-4) : خلاصه يافته هاي حاصل از بررسي دو فرضيه111
فرعي الف و ب و فرضيه اصلي اول
نگاره شماره ( 19-4) : ضريب همبستگي ، ضريب تعيين ، ضريب تعيين112
تعديل شده و آزمون دوربين واتسون بين دو متغير سود سال آتي و بازده سهام
نگاره شماره (20-4) : تحليل واريانس رگرسيون113
(ANOVA) بين سود سال آتي و بازده سهام
نگاره شماره (21-4) : ضرايب معادله رگرسيون114
(coefficients) بين سود سال آتي و بازده سهام
نمودار شماره (22-4) : آزمون نرمال بودن خطاهاي معادله رگرسيون115
نمودار شماره( 23-4) : خط و معادله رگرسيون بين سود سال آتي و بازده سهام 116
نگاره شماره ( 24-4) : ضريب همبستگي ، ضريب تعيين ، ضريب تعيين 117
تعديل شده و آزمون دوربين واتسون بين دو متغير سود سال آتي و بازده سهام
نگاره شماره (25-4) : تحليل واريانس رگرسيون (ANOVA) 118
نگاره شماره (26-4) : ضرايب معادله رگرسيون (coefficients)119
بين سود سال آتي و بازده سهام
نمودار شماره (27-4) : آزمون نرمال بودن خطاهاي 120
معادله رگرسيون بين سود سال آتي و بازده سهام
نمودار شماره ( 28-4) : خط و معادله رگرسيون بين سود سال آتي و بازده سهام121
نگاره شماره (29-4) : خلاصه يافته هاي حاصل از بررسي دو فرضيه فرعي ج و د122
نگاره شماره (30-4) : برازش رگرسيون چند گانه از متغيرهاي تحقيق123
نگاره شماره (31-4) : خلاصه يافته هاي رگرسيون چند گانه به روش Enter 124
شکل 2-1 ـ عايدات ، سرمايه گذاري و منابع مالي جديد36
جدول 2-1 مراحل محاسبه تا پرداخت سود سهام37
چکيده:
سود يکي از اقلام مهم واصلي صورتهاي مالي است که در نوشته هاي مختلف کاربرد هاي متفاوتي دارد.
معمولاً سود به عنوان مبنايي براي محاسبه ماليات ،عاملي براي تدوين سياست پرداخت سود تقسيمي، راهنمايي براي سرمايه گذاران وتصميم گيري وعاملي براي پيش بيني به تصور در مي آيد .يکي ازکار بردهاي اصلي سود استفاده از آن به عنوان ابزاري براي پيش بيني است که افراد را در امر پيش بيني سودهاي و رويدادهاي اقتصادي آينده ياري ميدهد . در واقع ثابت شده است که سودهاي تقسيمي منتج از سود هاي گذشته را ميتوان براي پيش بيني سود هاي آتي بکار گرفت . همچنين با توجه به مفهوم سود حسابداري در بيانيه شماره يک هيات استاندارد هاي حسابداري مالي فرض شده که سود حسابداري معيار خوبي براي ارزيابي عملکرد واحد تجاري است و مي تواند براي پيش بيني گر دش آتي نقدي مورد استفاده قرار گيرد . ديگر صاحبنظران فرض مي کنند که سود هاي تقسيمي از لحالظ کلي ، اطلاعاتي مر بوط در مدلهاي تصميم گيري سرمايه گذاران و اعتار دهندگان محسوب مي شود . اين پژوهش با در نظر گرفتن محتواي اطلاعاتي سودتقسيمي براي ارزيابي بازدهي شر کتهاي پذير فته شده در بورس اوراق بهادار تهرا ن در بين سالهاي 1383-1387 و بيان رابطه بين سود تقسيمي و مقدار آن به عنوان متغيرها ي مستقل و بازدهي سهام به عنوان متغير وابسته را مورد بررسي قرار ميدهد.ا بتد ا متغير هاي پژوهش مورد شناسائي قرار گرفته و جهت تجزيه و تحليل اطلاعات، از داده هاي بدست آمده از نرم افزار ره آورد نوين و تدبير پرداز، براي محاسبه متغير هاي پژوهش ،از نرم افزار Excel استفاده شده است. اين داده ها جهت آزمون فرضيه ها توسط نرم افزارSPSS به كمك آماره- هاي توصيفي و استنباطي نظير تحليل همبستگي، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. از تحقيق نتايج زير حاصل شده است:
نتايج فرضيه اصلي اول: به اين نتيجه رسيديم كه ضريب همبستگي مثبت ، بين دو متغير سود سال آتي و بازده سهام در بازار سرمايه ايران وجود دارد و مقدار آن353/0 است ؛كه اين ضريب همبستگي به ميزان تقريباًمتوسط بوده و در واقع متغير هاي ياد شده نمي توانند به صورت مستقل عمل كنند و با توجه به ضريب تعيين تعديل شده به دست آمده كه مقدار آن 118/0 مي باشد، نشان مي دهد كه 8/11% از تغييرات بازده سهام به سود سال آتي وابسته است و بقيه آن مربوط به متغير هايي مي باشد كه در اين پژوهش در نظر گرفته نشده است.
نتايج فرضيه اصلي دوم: به اين نتيجه رسيديم كه ضريب همبستگي مثبت در شركت هاي پرداخت كننده سود، بين دو متغير سود سال آتي و بازده سهام در بازار سرمايه ايران وجود دارد و مقدار آن402/0 است ؛كه اين ضريب همبستگي به ميزان نسبتاً متوسط بوده و در واقع متغير هاي ياد شده ، نمي توانند به صورت مستقل عمل كنند و با توجه به ضريب تعيين تعديل شده به مقدار 156/0، نشان مي دهد كه 6/15% از تغييرات بازده سهام به سود سال آتي وابسته است و بقيه آن مربوط به متغير هايي مي باشد كه در اين پژوهش در نظر گرفته نشده است.
نتايج فرضيه اصلي سوم: به اين نتيجه رسيديم كه ضريب همبستگي مثبت در شركت هائي كه سود بيشتري پرداخت مي كنند بين دو متغير سود سال آتي و بازده سهام در بازار سرمايه ايران وجود دارد و مقدار آن410/0 است. ؛كه اين ضريب همبستگي به ميزان نسبتاً متوسط بوده و در واقع متغير هاي يا د شده نمي توانند به صورت مستقل عمل كنند و با توجه به ضريب تعيين تعديل شده به دست آمده كه مقدار آن 160/0 مي باشد، نشان مي دهد كه تنها 16% از تغييرات بازده سهام به سود سال آتي وابسته است و بقيه آن مربوط به متغير هايي مي باشد كه در اين پژوهش در نظر گرفته نشده است . لذا نتايج اين تحقيق با نتايج تحقيفات آقاي لينتر در سال 1936 وآقاي والتر در سال 1973 که بيان ميکنند رابطه مثبتي بين سود سال آتي وتغيرات سود سال جاري وجود دارد و با فرضيه علامت دهي سود مطابقت و سازگاري دارد، همچنين با نتايج حاصل از تحقيقات و با مستندات ارائه شده در چارچوب نظري تحقيق و ادبيات مالي در تضادنميباشد.
مقدمه:
موضوع سياست تقسيم سود همواره به عنوان يکي از بحث انگيز ترين مباحث علم ماليه مطر ح بوده است به طوري که علاقه اقتصاد دانان قرن حاضر وبش از پنج ده اخير را به خود معطوف کرده و موضوع الگو هاي نظري جامع وبررسيهاي تجربي بوده است . تقسيم سود از دو جنبه مهم قابل بحث است ، از يک نظر تقسيم سود عاملي اثر گذار بر سرمايه گذاري هاي پيش روي شرکتهاست ، هر قدر سود بيشتري تقسيم گردد ، منابع داخلي شرکت ، به منظور اجراي پروژه هاي سرمايه گذاري ، کمتر خواهد شد و نياز به منابع خارج از شرکت بيشتر مي شود که اين عامل مي تواند برقيمت سهام شرکتها در آينده تاثير داشته باشد . از اين ر و مديران ( با هدف حداکثر کردن ثروت سهامداران ) هموار ه بايد بين علايق مختلف سهامداران تعادلي بر قرار نمايند ، تا هم فرصتهاي سود آور سرمايه گذاري را از دست نداده باشند وهم سود نقدي مورد نياز برخي از سهامداران را بپر دازند. بنابر اين تصميمات تقسيم سود که از سوي مديران شرکتها اتخاذ مي شود بسار حساس و با اهميت است ، از سوي ديگر واحدهاي انتفاعي مي توانند سود خالص سالانه خود را به مصرف پرداخت سود سهام به سهامداران برساند ويا وجوه آنرا براي مقاسد ديگر نظير بازپرداخت بدهي ها و يا تامين مالي سرمايه گذاري هاي جديد مورد استفاده قرار دهند . پرداخت سود سهام به صاحبان سهام عادي يکي از راههايي است که شرکت مي تواند بدان وسيله مستقيماً بر ثروت سهامداران اثر بگذارد ، به اين دليل موضوع پرداخت سود و ميزا ن سود تقسيمي يکي از علايق سهامدارا ن فعلي و سرمايه گذاران آتي مي باشد . مهمترين دليل مطالعه حاضر کمک به سرمايه گذاران ، مديران وفعا لان بازا ر سرمايه در سوق دادن سرمايه ها ومنابع مالي در شرکتهاي که بازدهي بهتري ازاين منابع حاصل ميکنند ، مي باشد . اين پژوهش از نوع پژوهش هاي كاربردي بوده و بر مبناي روش و ماهيت در طبقه بندي تحقيقات همبستگي قرار مي گيرد و با استفاده از رگرسيون ساده و چند متغيره به بررسي ميزان رابط? همبستگي بين سود تقسيمي و بازدهي سهام پرداخته است. . يافته هاي پژوهش حاضر ادعا دارد كه رابطه بين سود تقسيمي و بازدهي سهام در شرکتهاي پذيرفته شده در بورس ارواق بهادار تهران در بين سالهاي 1387-1383 بصورت خطي بوده و همبستگي بيشتري بين اين دو در شرکتهايي که سود تقسيم مي کنند وجود دارد . همچنين همبستگي بين سود تقسيمي وبازدهي سهام درشرکتهاي که سود بيشتري تقسيم مي کنند، بيشتر مي باشد. نتايج اين تحقيق با نتايج تحقيفات آقاي لينتر در سال 1936 وآقاي والتر در سال 1973 که بيان مي کنند رابطه مثبتي بين سود سال آتي وتغيرات سود سال جاري وجود دارد و با فرضيه علامت دهي سود مطابقت و سازگاري دارد، همچنين با نتايج حاصل از نتايج تحقيقات آقايان چون چنا چنگ وپراوين کومار که شواهدي رابراي فرضيه علامت دهي سود تقسيمي ارائه دادند و به اين نتيجه رسيدند که همبستگي مثبتي بين تغيرات سود تقسيمي جاري و سود هاي آتي وبازده حقوق صاحبان سهام در شرکتهاي بورس نيويورک در بين سالهاي 1974 تا 1979 وجود دارد ، مطابقت دارد وبا مستندات ارائه شده در چارچوب نظري تحقيق و ادبيات مالي در تضاد نمي باشد.
فصل اول
کليات تحقيق
1-1)مقدمه
با توسعه و گسترش تجارت جهاني ،بهره گيري از فرصت ها و روياروئي با تنگناها و چالش هاي اقتصادي و دستيابي به رشد پايدار اقتصادي اهميت يافته و رشد سرمايه گذاري،توليد و هدايت نقدينگي عامه مردم به بخش هاي مولداقتصادي ،از اركان اساسي تحقق اين موارد ،محسوب شده است . دراين راستا ،بورس اوراق بهادار ،به عنوان يكي از مراكز مهم و حساس اقتصادي ،با جذب و هدايت صحيح سرمايه گذاري و نقدينگي قشر هاي مختلف جامعه ،نقش به سزائي در توسعه پايدار اقتصادي ايفاميكند . وهدايت صحيح منابع در اين بازار به توسعه و افشاء به موقع اطلاعات بستگي دارد.
سرمايه گذاران بالقوه در سهام شركت ها از عمده ترين استفاده كنندگان اطلاعات در بورس، هستند. اين گروه معمولاًاطلاعات مورد نياز خود را از طريق بازار سرمايه به دست مي آورند.تصميم گيري سرمايه گذاران بالقوه اساساًبه خريد سهام شركت مربوط مي شود.
سهامداران و سرمايه گذاران براي ارزيابي شركت ها از فاكتور هاي مختلفي استفاده مي نمايند كه از آن جمله سود هر سهم EPS) ( و سود تقسيمي (DPS) مي باشد كه تغييرات آنها مي تواند اطلاعاتي درباره وضعيت عملكرد شركت در حال و آينده بدهد .
ادبيات تحقيق وسيعي در خصوص سود هاي تقسيمي و نقش اطلاع رساني آنها به بازار تحت عنوان فرضيه محتواي اطلاعاتي سود تقسيمي وجود داردو اين كه آيا مديران ازسود هاي تقسيمي به عنوان ابزار هاي علامت دهي در خصوص وضعيت آتي شركت هاي خويش استفاده مي كنند؟ .اغلب تفاسير و آزمون هاي فرضيه محتواي اطلاعاتي سود تقسيمي به بررسي اين موضوع پرداخته است كه آيا تغييرات سود تقسيمي مي تواند اطلاعاتي در خصوص تغييرات سود هاي آتي واحد تجاري ارائه دهد ؟
در اين تحقيق نيز ما در راستاي فرضيه محتواي اطلاعاتي سود تقسيمي به بررسي محتواي اطلاعاتي سود تقسيمي در باره سود آتي واحد تجاري مي پردازيم.
در فصل اول پس از بيان مسئله تحقيق، تاريخچه موضوع تحقيق را مورد بررسي قرار مي دهيم؛ سپس تعريف موضوع تحقيق را بيان نموده و در ادامه به بيان اهميت و ضرورت تحقيق مي پردازيم. همچنين اهداف تحقيق را در قالب اهداف کلي و ويژه بيان مي کنيم. چارچوب نظري تحقيق که بنيان اصلي طرح سئوال و موضوع تحقيق بوده است، در اين فصل آورده شده و در ادامه به فرضيه هاي تحقيق و مدل تحليلي نيز اشاره شده است.
2-1(بيان مسئله
سود سهام1 بازده اي است كه سهامداران عادي براي سرمايه اي كه به شركت تزريق كرده اند از شركت دريافت مي كنند . هر شركت كه به طور جاري سود سهام پرداخت نكند آن را دوباره در شركت سرمايه گذاري مي كند تا ايجاد منفعت كند به اين طريق توانائي شركت براي پرداخت سود سهام در آينده افزايش مي يابد. .فرضيه محتواي اطلاعاتي يا علامت دهي2 بيان مي كند كه ميزان سود سهام از ديد سهامداران به معاني مختلفي تفسير مي شود چنانچه هر گاه سود سهام بيش از ميزان مورد انتظار آنان باشد سرمايه گذاران آن را نشانه پيش بيني بهتر سود از طرف مديريت و افق آينده روشن شركت ميدانند . در حالي كه كاهش سود سهام پيش بيني سود ضعيف را براي سرمايه گذاران به همراه دارد. آغاز پرداخت سود سهام توسط يك شركت و يا افزايش قابل توجه سود سهام توسط يك واحد تجاري مي تواند تفاسير متفاوتي از ديد سهامداران مختلف داشته باشد . اين احتمال وجود دارد كه سرمايه گذاران وجه نقدناشي ازپرداخت سود سهام را به همان ميزان افزايش در ارزش سهام خود ترجيح دهند . اين امر دلايل متفاوتي مي تواند داشته باشد از جمله اين كه سود سهام در آمد با ثباتي براي سهامداران فراهم مي آورد به طوري كه مي توانند بر اساس آن هزينه ها ي زندگي خود را تنظيم كنند و يا پرداخت سود سهام باعث كاهش عدم اطمينان سهامداران نسبت به دريافت بازده سرمايه شان مي شود و يا همانطور كه در فرضيه علامت دهي عنوان شد افزايش ميزان سود سهام از ديد سرمايه گذاران نشانه افزايش توان سود آوري آتي شركت بوده و به عنوان يك خبر خوب مبني بر روشن بودن افق آينده شركت از ديد مديريت تفسير مي شود . بنابر اين به نظر مي رسد اگر شركتي در زمينه تقسيم سود تصميمي اتخاذ كند، آن دسته از سرمايه گذاران كه سليقه آنها هماهنگ با سياست تقسيم سود شركت است اين عمل را به عنوان يك خبر خوب تلقي مي كنند و اقدام به خريد سهام كرده و تا زماني كه اين سياست تغيير نكند سهامدار شركت باقي مي مانند . بنابراين افزايش در ميزان پرداخت سود سهام نسبت به سود سهام سنوات قبل مي تواند به عنوان يك خبر خوب غير منتظره براي سهامداران داراي محتواي اطلاعاتي باشد و منجر به عكس العمل سرمايه گذاران در برابر اين پديده گردد.از طرفي برخي از سرمايه گذاران ممكن است افزايش سود سهام را نشانه در دست نبودن فرصت هاي سرمايه گذاري و رشد و توسعه شركت و يا عدم استفاده شركت از اين فرصت ها دانسته و در نتيجه افزايش سود سهام علامت مثبتي از ديد آنها نيست . اين دسته احتمالاًاقدام به فروش سهام اين شركت ها خواهند كرد . به عبارتي نوع تصميم شركت در توزيع سود يا عدم توزيع آن مي تواند در حجم معاملات سهام شركت و ساختار سهامداران آن موثر باشد .اين تحقيق مدرك و مستند تازه اي بر فرضيه محتواي اطلاعاتي سود سهام ميباشد وبه بررسي رابطه بين بازده سهام سال جاري و سود هاي آتي براي شركت هائي كه سود سهام پرداخت مي كنند در مقايسه با شركت هائي كه سود سهام پرداخت نمي كنند مي پردازد . سئوالات اساسي كه در اين تحقيق مطرح شده است عبارت است از اينكه كه آيا سود تقسيمي سهام اطلاعات مربوطي درباره سود هاي آتي واحد تجاري ارائه مي دهد ؟ آيا مقدار سود تقسيمي برميزان محتواي اطلاعاتي آن درباره سودهاي آتي تاثير مي گذارد ؟
3-1 ( اهميت وضرورت انجام تحقيق
بورس اوراق بهادار از عمده ترين منابع تجهيز و تخصيص بهينه سرمايه مي باشد چنانچه بخواهيم از اين منبع استفاده موثر داشته باشيم بايد بورس و روابط موجود در آن را به خوبي بشناسيم . چرا كه هدف سرمايه گذار كسب سود از سرمايه گذاري خود مي باشد به همين دليل در هنگام خريد سهام همواره به دنبال خريد سهامي مي باشد كه حداكثر بازدهي و سود آوري درآينده را براي او داشته باشدبه همين منظور از اطلاعات مالي شركت ها و ساير اطلاعات موجود در بازار براي پيش بيني عملكرد آتي سهام شركت ها استفاده مي نمايد. يكي از عوامل مهم و تاثير گذاردر اين قضيه سود تقسيمي و واكنش سرمايه گذاران در برابر اين پديده مي باشد به همين دليل در اين تحقيق به بررسي سود تقسيمي و محتواي اطلاعاتي آن در مورد پيش بيني سود آتي واحدهاي تجاري پرداخته مي شود.
در اهميت و ضرورت اين تحقيق بايد گفت كه با اجراي اين تحقيق و پاسخ به سئوالات مطرح شده ميتوان انتظار داشت كه سرمايه گذاران بازار سرمايه كشور با شناخت بهتر از اثرات سود تقسيمي در مورد سود هاي آتي به سرمايه گذاري در سهامي بپردازند كه كسب حداكثر بازدهي را براي ايشان ميسر سازد و اين امر باعث رونق بازار سرمايه و همچنين رونق اقتصاد كشورگردد.
4- 1 ( اهداف تحقيق
در كشور هاي توسعه يافته يكي از شاخص هاي مهم اقتصادي ،شاخص بازار سهام مي باشد .به دليل كارائي نسبي بازار سرمايه اطلاعات به صورت سريع در قيمت هاي سهام تاثير مي گذارد اما در ايران كارائي بازار سرمايه در شكل ضعيف آن وجود دارد . عليرغم وجود تمامي نواقص در ساختار بورس اوراق بهادار تهران و همچنين عدم آشنائي خانوار ها با سرمايه گذاري هاي مالي ،درحال حاضربازار بورس يكي از جذاب ترين سرمايه گذاري ها محسوب مي شود و مطالعات مرتبط با آن مي تواند در نهايت منجر به تخصيص بهينه منابع در اقتصاد كشور شود .سرمايه گذاران در بورس اوراق بهادار منافع متفاوتي از جمله سود تقسيمي و افزايش قيمت سهام به دست مي آورندسرمايه گذاران در بورس اطلاعات مالي را براي ارزيابي و تجزيه و تحليل سهام استفاده مي نمايند .سود تقسيمي و سود هر سهم از متغيير هاي اساسي هستند كه هم سرمايه گذاران و هم مديران در بازار سرمايه آن را مدنظر قرار مي دهند و لذا ارتباط بين متغيير هاي فوق براي تخصيص بهينه منابع در اقتصاد بسيار مهم مي باشد .
بنابير اين اهداف اين تحقيق بشرح زير مي باشند.
1) بررسي سودمندي متغيير سود تقسيمي در بازار بورس اواراق بهادار تهران ،و جمع آوري شواهد تجربي در خصوص فرضيه محتواي اطلاعاتي سود تقسيمي بوده واين كه آيا سهامداران مي توانند از سود تقسيمي اطلاعاتي در مورد سودهاي آتي واحدهاي تجاري كسب نمايند.
2) کمک به سرمايه گذاران بازار سرمايه كشورکه با شناخت بهتر از اثرات سود تقسيمي در مورد سود هاي آتي به سرمايه گذاري در سهامي بپردازند كه حداكثر بازدهي براي ايشان کسب نمائيد و اين امر باعث رونق بازار سرمايه و همچنين رونق اقتصاد كشورگردد.
5-1) چار چوب نظري تحقيق
اعلام سود برآوردي ، داراي محتواي اطلاعاتي بوده و مو جب نوسان قيمت سهام مي شود ( عبده تبريزي، 86،،1385 ،73)ارزش اطلاعات حسابداري از ديدگاه سرمايه گذاران از طريق تحقيقات مشاهده اي مورد آزمون قرار گرفته وهمبستگي اطلا عات منتشرشده حسابداري و تغيرات قيمت سهام محاسبه و تحليل شده است . چنانچه اين همبستگي با اهميت باشد مي توان آ ن را شاهدي بر سودمندي اطلاعات حسابداري براي سرمايه گذاران به شمار آورد( شباهنگ،1382،86)
تاثير اطلا عات حسابداري بر بازده غير عادي آ تي سهام با ويژگي کيفي مر بوط بودن اين اطلاعات ارتباط منطقي دارد، مربوط بودن اطلاعات حسابداري ، شامل توان تفسير وضعيت فعلي و پيش بيني وضعيت آتي واحد اقتصادي است.نتايج حاصله تحقيقات نشان ميدهد که اطلاعات مر بوط به درجه اهرم مالي ، اقلام تعهدي ،نرخ بازده سرمايه گذاري ، رشددارايي ثابت ، تغيير در وجوه نقد عملياتي، ارزش بازار شرکت ،نسبت بدهي به حقوق صاحبان سهام ، هزينه استقراض وتوزيع سود نقدي بر بازده غير عادي آتي سهام تاثير گذار است ( بهرامفر ، 1386،12).
تئوريهاي زير به نوعي رابطه سود وقيمت را تعيين مي کنند:
طبق نظريه سرمايه گذاري ” کارايي بازار” که از سوي اويگنه فاما در سال 1970 مطرح شد در هر زمان ، قيمت ها تحت تا ثير اطلاعات موجود در باره سهام و بازار است . به اين ترتيب طبق اين نظريه هيچ سرمايه گذاري از لحاظ پيش بيني سود سهام نسبت به سرمايه گذار ديگر مزيتي ندارد زيرا هيچ سرمايه گذاري به اطلاعاتي بيش از ديگر سر مايه گذاران دسترسي ندارد.
طبق نظريه کارايي بازار سهام همواره بر مبناي قيمت منصفانه وارزش واقعي شان داد وستد مي شوند و غير ممکن است يک سرمايه گذار بتواند سهامي را با قيمت پايين تر از ارزش واقعي اش بخرد يا با قيمتي بالاتر از ارزش واقعي اش بفروشد. بدين ترتيب کسب سودي بالاتر از سود متوسط بازار غير ممکن وتنها راه کسب سود بالاتر خريد سهام با ريسک بيشتر است.
6-1)مدل تحقيق وشيوه اندازه گيري متغيرها
در اين تحقيق ما با بررسي رابطه بازده سال جاري سهام و سودهاي آتي براي واحدهاي تجاري که در سال جاري سود پرداخت مي كنند در مقايسه با واحدهايي كه سود پرداخت نمي كنند سعي در ارائه مدارك و شواهد جديدي براي فرضيه محتواي اطلاعاتي سود تقسيمي مي باشيم.
مدل مورد استفاده در اين تحقيق برگرفته از مدل آماري (سولان ،شانکن،کاتري و کولينز در سال 1994) بوده و آزمون فرضيات فوق براساس مدل رگرسيون و با ايجاد تابع خطي به شرح ذيل صورت پذيرفته است:
فرمول1-1)
متغيير وابسته :
: عبارتست از بازده سهام براي سال ماليt که ازطريق فرمول ذيل محاسبه شده است:
* :عبارتست از بازده شرکت در سال مالي t

2-1)

* : قيمت سهم در پايان دوره
* : قيمت سهم در ابتداي دوره
* :سود تقسيمي هر سهم
* : درصد کل افزاش سرمايه
* : درصد افزايش سرمايه از محل آورده نقدي و مطالبات
عدد 1000 مربوط به قيمت اسمي هر سهم مي باشد
متغيير هاي مستقل
: عبارتست از سود يا زيان خالص براي سال مالي1-t كه به وسيله ارزش بازار حقوق صاحبان سهام در ابتداي سال t همگن شده است.
:عبارتست از سود يا زيان خالص براي سال مالي tكه به وسيله ارزش بازار حقوق صاحبان سهام در ابتداي سالt. همگن شده است.
:عبارتست از سود يا زيان خالص براي سال مالي 1+ tکه به وسيله ارزش بازار حقوق صاحبان سهام در ابتداي سال مالي t همگن شده است.
متغيرهاي کنترل
: عبارتست از يك متغير ساختگي1كه براي شركتهائي كه بر اساس مجمع عمومي عادي سالانه خود سود نقدي تصويب كرده اند و درصد تقسيم آن در سال مالي tبالاي از 10%مي باشد داراي ارزش يک و براي شرکت هائي که سود نقدي پرداخت نمي کنند يا درصد تقسيم سود کمتر از10% باشدارزش آن برابر صفر است .
بر اساس ماده 90 قانون تجارت شرکت بايد 10 درصد از سود قايل تقسيم خودر ا پرداخت نمايد بر اين اساس در اين تحقيق فرض مي شود که در صد توزيع سود تا سقف 10 درصد داراي محتواي اطلاعاتي براي بازار نبوده و نشات گرفته از الزام قانون مي باشد.
3:عبارتست از يك متغير ساختگي4 مربوط به واحد هاي تجاري اي که توزيع سود تقسيمي طي سال هاي2- t تا t بيشتريا مساوي 33 درصد در دوره مذکور باشد.
7-1) فرضيه هاي تحقيق
فرضيه اصلي اول:
1)بين سود سال آتي و بازده سهام در بازار سرمايه ايران رابطه وجود دارد .
فرضيه اصلي دوم:
2) در شركت هاي پرداخت كننده سود بين سود سال آتي و بازده سهام رابط? بزرگتري در مقايسه با شركتهايي كه سود پرداخت نمي كنند وجود دارد.
فرضيه اصلي دوم به صورت فرضيات فرعي زير ارائه مي شود:
فرضيه فرعي الف:
1-2)بين سود سال آتي و بازده سهام در شركت هاي پرداخت كننده سود در بازار سرمايه ايران رابطه وجود دارد.
فرضيه فرعي ب:
2-2)بين سود سال آتي و بازده سهام در شركت هائي كه سود پرداخت نمي كنند در بازار سرمايه ايران رابطه وجود دارد.
فرضيه اصلي سوم:
3) در شركت هائي كه سود بيشتري پرداخت مي كنند بين سود سال آتي و بازده سهام رابط? بزرگتري در مقايسه با شركتهايي كه سود بيشتري پرداخت نمي كنند وجود دارد.
فرضيه فرعي ج:
1-3)بين سود سال آتي و بازده سهام در شركت هائي كه سود بيشتري پرداخت مي كنند در بازار سرمايه ايران رابطه وجود دارد.
فرضيه فرعي د:
2-3)بين سود سال آتي و بازده سهام در شركت هائي كه سود بيشتري پرداخت نمي كنند در بازار سرمايه ايران رابطه وجود دارد.
8-1) تعريف واژه ها واصطلاحات تحقيق
سهم عادي5:
يک نوع ورقه بهادار که نشان دهنده مالکيت شرکت است.)ريموند . پي نو ،1375،470)
سهام ممتاز6:
نوعي از سهام که در مقايسه با سهام عادي (از نظر دريافت سود سهم )اولويت دارد. دارنده اين سهام مبلغ معيني سود هر سهم دريافت خواهد کرد و حق وي نسبت به داراييهاي شرکت محدود است.) ريموند . پي نو ،1375، 470)
نرخ قيمت به سود سهام7 (P/E)
از تقسيم قيمت سهام بر سود آن به دست مي آيد و نشان ميدهد كه قيمت بازارسهام چند برابر سود هر سهم است (حجازي،1386،248).
رشد سود سهام8 (GEPS)
مقدار افزايش در سود هر سهم عادي در پايان سال نسبت به ابتداي همان سال ،تقسيم بر سود ابتداي سال (حجازي،1386، 248).
سود نقدي: وجوهي است که بصورت متناوب و دورهاي به يک سرمايه گذاري تعلق مي گيرد يا به عبارت ديگر پرداخت نقدي است که به دارندگان داراييها و اوراق بهادار پراخت مي شود. .)جهان خاني وپارسيان ،1384 ،385)
عايدي(تغيرات قيمت)9 :
اين قسمت افزايش يا کاهش در قيمت دارايي است که به طو ر متداول به آن تغيرات قيمت مي گوئيم. اين قسمت بيشتر براي سهامداران عادي مهم است تا براي دارندگان اوراق قرضه بلند مدت و اوراق بهادار با درآمدثابت. (حجازي،1386، 249).
سود سهمي يا سهام جايزه:
دادن تعدادي سهام جديد (به عنوان سود سالانه ) به سهام داران بدون دريافت وجه آن .) جهان خاني وپارسيان ، 1384،386)
درصد سود تقسيمي10 :
يک نسبت سود آوري است و براي محاسبه آ نسود تقسيمي هر سهم را بر سود هر سهم تقسيم مي کنند. يعني DPS/EPS. (حجازي،1386، 249).
ارزش بازار11:
قيمت مبادله را ارزش بازار يا ارزش اقلام خروجي و ارزش اقلام ورودي مي نامند و عبارتست از قيمت فروش يک قلم داراي در بازار در يک معامله بدون شبهه ( الدون اس هندريکسون، 1388،87)
ارزش يک قلم دارايي با توجه به مبلغي که در تراز نامه براي آن قيد شده است. (همان منبع، 89).
ارزش فعلي:13
تعيين ارزش روز دريافتهاي آتي)ريموند . پي نو ،1375،471).
ارزش فعلي خالص14:
مجموع ارزش فعلي جريان نقدي ورودي منهاي مجموع ارزش فعلي جريانهاي نقدي خروجي. (همان منبع، 471).

ارزش افزوده اقتصادي15 (EVA)
EVA يكي از معيارهاي اندازه گيري عملكرد است و نشان دهنده باقي مانده سود ،پس از كسرهزينه سرمايه،(ميانگين موزون هزينه سرمايه×ارزش دفتري سرمايه) از سود حاصل از عمليات است(سيوکي و ووگون، 2009،439)
ارزش افزوده اقتصادي تعديل شده (REVA)
REVAيكي از جديد ترين معيارهاي ارزيابي عملكرد مالي است و نشان دهنده باقيمانده سود ،پس از كسر هزينه سرمايه(نرخ بازده بازار× ارزش بازار سرمايه) از سود حاصل از عمليات مي باشد(سيوكي و ووگون،2009، 439).
ارزش افزوده بازار16(MVA)
ارزش افزوده بازار اختلاف بين كل ارزش بازار شركت و ارزش دفتري آن است و نشان مي دهد كه عملكرد شركت چه اندازه روي ارزش آن تاثير گذار بوده است(حجازي،1386،251).
سود خالص عملياتي بعد از كسر ماليات17(NOPAT)
NOPAT سودي كه در محاسبه آن تنها سود حاصل از عمليات در نظر گرفته مي شود و اثر ثبتهاي غير نقدي حذف و صرفه جويي مالياتي ناشي از هزينه بهره در آن ثبت شده است.از طرف ديگر نشان دهنده سودي است كه به صورت بازده نقدي براي تامين كنندگان مالي در دسترس است (همان منبع، 248).
سرمايه18
مجموع وجه نقدي است كه در خالص دارائيهاي شركت و در طول عمر آن بدون توجه به شكل تامين مالي ،نام حسابداري يا هدف واحد تجاري سرمايه گذاري شده است(همان منبع ،ص248).
نرخ هزينه سرمايه (C)
يعني به طور متوسط براي هر 100 ريال تامين مالي ،متحمل چند ريال هزينه شده است. كه از طريق ميانگين موزون هزينه سرمايه هر يك از منابع مالي به دست مي آيد(رستگاري،1386،142).
نرخ بازده حقوق صاحبان سهام19 (ROE)
بازده حقوق صاحبان سهام نشان دهنده درصد سودي است كه روي حقوق صاحبان سهام در شركت عايد شده است. و از تقسيم سود پس از كسر ماليات بر حقوق صاحبان سهام به دست مي آيد (حجازي،1386 ،247).
نرخ بازده دارائيها20 (ROI)
ميزان سود به ازاي هر ريال سرمايه گذاري شده در شركت را محاسبه مي كند ،بدين ترتيب سود پس از كسر ماليات را بر كل دارائيها تقسيم مي كنند(همان منبع،ص247).
نرخ سود باقيمانده21 (RI)
مقدار سودي كه پس از كسر همه هزينه ها ،از جمله هزينه سرمايه از سود شركت باقي مي ماند (رهنماي رودپشتي،1385،162)6.
نرخ بازده فروش22 (ROS)
به نسبت سود عملياتي به در آمد بازده فروش گويند (همان منبع،162).
بازده23:
بازده يک قلم دارايي مالي را در يک سال مي توان به اين صورت تفسير کرد؛نرخ تنزيلي که اگر جريانات نقدي آينده با آن تنزيل شود ،ارزش فعلي محاسبه شده با قيمت دارايي برابر مي شود (ريموند پي نوو1375،472).
بازده يک سرمابه گذاري عبارتست از جريانات نقدي قابل تحققي که توسط صاحبان آن سرمايه گذاري در طول يک دوره زماني معين تحصيل مي شود .بازده بصورت درصدي از سرمايه گذاري انجام شده در آغاز دوره بيان ميشود (پناهيان ،ح،117،1383).
بازده واقعي24 :
بازده اي است که واقع شده وکسب شده است .درواقع بازده واقعي بازده اي است که حاصل شده باشد. ( ريموند پي نوو 1375،472).
بازده مورد انتظار25:
عبارتست از بازده تخميني يک دارايي که سرمايه گذاران انتظار دارند در يک دوره آينده بدست آورند . (ريموند پي نوو 1375،472).
فصل دوم:
مروري بر ادبيات تحقيق
1-2)مقدمه
هر تحقيق علمي نياز به مطالعه کارهاي پيشينيان و بررسي نتايج و دستاوردهاي آنان و مباني تئوريک در مورد موضوع مربوطه دارد که در روش تحقيق به اين مرحله بررسي ادبيات تحقيق مي گويند. در اين پايان نامه نيز تلاش شده تا کليه پايان نامه ها و تحقيقات داخلي در زمينه تقسيم سود به طور دقيق مورد مطالعه قرار گيرد که قطعاً در غناي پايان نامه بي تاثير نخواهد بود . در اين فصل ابتدا مجموعه اي از اصول و مباني تئوريک تقسيم سود که با استفاده از کتب و مقالات فارسي و انگليسي تهيه شده اند ارائه مي گردد ، سپس چکيده اي از تحقيقات و پايان نامه هاي انجام شده در اين مورد ذکر مي شود.
2-2)محدوديت ها وعوامل موثر بر سياست هاي تقسيم سود
شرکت ها براي تعيين ميزان سود تقسيمي خود



قیمت: تومان


پاسخ دهید