پایان نامه درباره مواد مخدر/:پيشگيري اوليه در اعتیاد

پيشگيري اوليه

پيشگيري اوليه متضمن تدابير و اقداماتي است كه به دنبال سالم سازي محيط طبيعي و اجتماعي و تغيير اوضاع و احوال و شرايط جرم زا است. اين پيشگيري در صدد آن است تا با بهبود شرايط زندگي افراد از بزهكاري جلوگيري نمايند.[1]

از اين رو اتخاذ تدابيري مناسب در زمينه‌هايي مانند فقرزدايي، اشتغال، مسكن و بالا بردن سطوح درآمد افراد نمونه‌هايي از اين پيشگيري است. پيشگيري اوليه همان مبارزه با به وجود آمدن ميكروب و جلوگيري از شيوع آن در جامعه است، به روشي كه در علوم پزشكي مرسوم است.

پيشگيري اوليه در زمينه جلوگيري از اعتياد به مواد مخدر شامل تدابير و اقداماتي است كه سبب مي‌شود تا زمينه‌هاي مساعد براي گرايش به اعتياد با كاهش مواجه شود. اقداماتي مانند: آموزش لازم به شهروندان درباره خطرها و مشكلات ناشي از استفاده مواد مخدر و تغيير نگرش مردم نسبت به اين موا از جمله جلوه‌هاي اين پيشگيري به شمار مي‌روند.[2]

در اين مرحله از پيشگيري كه بيش از مراحل ديگر بر آن تأكيد مي‌شود سعي بر آن است كه از عوامل بازدارنده[3] اعم از ارشاد فرهنگي مذهبي و اقدامات بهداشتي و اجرايي طوري استفاده شود كه موثر باشند و مانع آشنايي افراد به مواد مخدر شوند. مرحله آشنايي زماني است كه در طي آنف شخص مواد مخدر و روان گردان را براي اولين بار مصرف مي‌نمايد و به اين ترتيب ، با مواد زيان آور كه بعدها او را بسيار رنج خواهد داد و زندگي او را به تراژدي و كابوس مبدل خواهد كرد آشنا مي‌شود.

در اين مرحله اقدامات و آموزش‌هاي اقشار مختلف به ويژه گروههاي آسيب پذير به نحوي بايد صورت گيرد كه افراد هرگز تمايلي به مصرف مواد مخدر از خود نشان ندهند، همانطور كه تمايلي به مأكولات حرام از جمله گوشت مرده ندارند، براي انجام پيشگيري اوليه بايد با استفاده از روشهاي سه گانه حذف بيماري زا (مواد مخدر) كنترل شرايط محيطي(سياسي، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي) و تقويت مقاومت ميزبان(برد معتاد) اقدام نمود.[4]

بدين ترتيب، پيشگيري اوليه از اعتياد بر روي مسائيل از قبيل عدم دسترسي به مواد مضره اعتياد آور ، دور ماندن از استرس‌هاي رواني، فراهم كردن مراكز و وسايل و محيط‌هاي ورزشي و تفريحگاه آموزش خانواده و جلوگيري از گسسته شدن رشته‌هاي سنتي خانوادگي، آموزش‌ اطلاعات اساسي درباره مواد مختلف و خطرات آنها، ارتقاء سطح علمي، خودداري از رفتارهاي تبعيض آميز و خودداري از طبابت خانگي و خود درماني با مواد افيوني، اشتغال به كار و پر كردن اوقات فراغت ، ياد دادن مهارت‌هاي اجتماعي ضروري براي مقاومت در برابر فشارهاي دوستان براي استفاده از مواد، ايجاد نگرش‌هاي منفي نسبت به سوء مصرف مواد، تقويت مهارتهاي شناختي لازم براي تشخيص موقعيتهاي خطرناك و يا احتراز از آنها، برجسته سازي توانايي و تقويت مهارت تأكيد دارد.

 

ب ـ پيشگيري ثانويه

پيشگيري ثانويه يا دومين همچون پيشگيري اوليه قبل از ارتكاب بزه اعمال مي‌گردد. در واقع پيشگيري ثانويه به دنبال شناسايي و جلوگيري از بزهكاري افرادي است كه بيشتر از ديگران در معرض هجوم عوامل جرم زا و بزهكاري قرار دارند. مثل مرتكبين و بزه ديدگان بالقوه و داراي حالت خطرناك و مستعد براي حمله به ديگر سخن ، پيشگيري ثانويه يعني كمك به افرادي كه در ورطه مشكلات مصرف مواد مخدر قرار گرفته‌اند.

هدف از انجام پيشگيري ثانويه اين است كه ميزان شيوع مشكل و بيماري را در جامعه كاهش دهد و از طرفي نسبت به تشخيص و درمان معتادان اقدام نمود در حقيقت، هدف اين سطح از پيشگيرانه محدود كردن ميزان آسيب وارده به فرد يا جامعه تا حد امكان است. پيشگيري ثانويه شامل اقدام‌هاي پيشگيرنده مي‌شود كه ناظر به گروههاي خاص است كه بيم ارتكاب جرم از سوي اعضاي آن مي‌رود. پيشگيري دومين تا حد زيادي با مفهوم درمان سريع يا به موقع به يك معني است. اين مرحله از پيشگيري، شامل اقداماتي است كه به منظور جلوگيري از مصرف مجدد مواد اعتياد آور توسط شخصي كه يكبار اين مواد را تحت هر عنوان خواه تفنني، خواه آزمايشي مصرف نموده انجام مي‌شود. در اينجا شخص با مواد مخدر و نحوه استعمال آن آشنايي پيدا كرده ولي به طور كامل به اين مواد اعتياد پيدا نكرده است.

معمولاً افرادي كه براي پيشگيري دومين در نظر گرفته مي‌شوند در مقايسه با كساني كه موضوع پيشگيري نخستين در سنين بالاتري قرار دارند و تعداد قابل توجهي از آنها علاوه بر مشكل سوء مصرف مواد با عواقب ناشي از آن همچون اختلافات خانوادگي، از دست دادن كار، مشكلات جسمي و مالي هم درگير هستند.

به طور كلي عوامل متعددي افراد را تشويق مي‌كند تا احياناً مواد مخدر را تجربه كنند . در پيشگيري ثانويه به محض اطلاع از مصداق ، بايد چاره‌اي انديشيد كه اين تجربه تكرار نشود. البته از تمام راههاي پيشگيري كه در مرحله اول به كار گرفته مي‌شود مي‌توان در اين مرحله استفاده كرد. ولي بايد شرح حال خوب از بيمار بگيرد و پس از آنكه علت و نوع بيماري را شناخت به انتخاب دارو مبادرت ورزيد . بديهي است صرفاً دور نگهداشتن فرد از مواد مخدر نه تنها او را مصون نمي‌كند بلكه او را به حكم «الانسان حريص علي ما منع» به كوشش در دستيابي به آن ماده حريص تر مي‌شود.

  1. علي حسين نجفي ابرند آبادي، همان، ص 137.
  2. شعله آتشين، اعتياد در جامعه، ص 77
  3. Preventers
  4. رضا جمشيدي ، پيشگيري از اعتياد، 1379، ص 46.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

علل گرایش جوانان و نوجوانان شهرستان کاشان به مواد مخدر و راهکارهای مقابله با آن