ادغام شرکت تجاری کوچک درشرکت تجاری بزرگ[1]

درقراردادهای ادغام ساده، معمولا شرکتهای تجاری درگیر درادغام ازلحاظ توان مالی ودارایی ها تقریبا متعال اند وشرکت ادغام کننده اصولا قدری بزرگترازشرکت درگیر می باشد، اما دو شرکت توازن وتعادلی ندارند وشرکت تجاری ادغام کننده نسبت به شرکت تجاری ادغام شونده بسیار بزرگ است. به این دلیل(ادغام نهنگ ماهی)[2] یا(ادغام باحجم اندک)[3] گویند. انعقاد این نوع ادغام تحت شرایط خاصی که در قوانین بعضی ایالت متحده امریکا آمده است مستلزم تصویب سهامداران شرکت ادغام کننده نمی باشد. برای مثال هرگاه شرکت تولیدی الف که سازنده قطعه ای کوچک از موتوریک ماشین خودرو سواری می باشد با شرکت ایران خودرو ادغام شود چنین ادغام را ادغام نهنگ ماهی گویند.

در حقوق ایران برخلاف انگلیس که نوع شرکت را موثر در ادغام می دانست به این مساله توجه ندارد، در ماده599 لایحه جدید قانون تجارت دربند 2 صحبت از نام شرکتهای طرف ادغام ، میزان سرمایه وموضوع انها دارد. در حقوق انگلیس، حجم شرکتها تاثیری برمقررات ادغام ندارد بلکه نوع شرکت موثراست. بدین معنا که فقط در مورد ادغام بین شرکتهای عمومی تصویب مجمع عمومی شرکت ادغام کننده لازم است. لیکن در مورد ادغام بین شرکتهای خصوصی ویا ادغام یک شرکت عمومی ویک شرکت خصوصی اصولا نیازی به تصمیم ویژه مجمع عمومی صاحبان سهام شرکت سهامی ادغام کننده برای تصویب ادغام نیست.

همانطورکه ملاحظه می شود چنین تفکیک به این درستی درحقوق ایران برای شرکتهای عمومی وخصوصی وجود ندارد آنچه که قانونگذار راتوجیه میکند فقط ذکرنام شرکتهای طرف ادغام ومیزان سرمایه است. البته درماده 597 لایحه جدید قانون تجارت ادغام شرکتهای هم نوع رابیان می دارد لیکن درمورد شرکتهای عمومی یاخصوصی بحثی به میان نمی اورد.

درحقوق فرانسه نیزحجم شرکتها تاثیری بر مقررات ادغام ندارد، اماچنانجه شرکتهای درگیرادغام سهامی باشند ملزم به رعایت تشریفات بیشتری هستند، ازجمله آنکه هیات مدیره باید گزارشی از جریان ادغام مورد نظر به شرکا تسلیم نماید(بند4 ماده376) ضمن اینکه این گزارش باید متضمن توضیح وتوجیه طرح ادغام ازنقطه نظرحقوقی واقتصادی باشد. همچنین اگرشرکت دارای سهم مختلف باشد(سهم انتفاعی،سهم عادی،سهم ممتاز) ادغام باید به تصوصب مجامع خاص سهامداران نیز برسد(ماده156 بند 2ماده376 قانون). [4]

درحقوق کشورایران درلایحه جدید قانون تجارت نیز حجم شرکتها راموثر برادغام بارنکرد وبه خوبی ادغام ساده را بیان می دارد که نیاز به این نیست که شرکتها را برای ادغام با سرمایه بالا باشند یا اینکه دوطرف ادغام سرمایه برابر داشته باشند. قانونگذار ایران در ماده 957از حقوق فرانسه امداد جسته وادغام شرکتهای سهامی را ازماده376 حقوق فرانسه برداشت کرده است.

قانون اصلاحی نمونه شرکتهای تجاری مصوب1969 واصلاحات بعدی ان که مورد تبعیت اکثر ایالات متحده امریکا قرار داشت شرایط زیر رابرای چنین ادغامی در نظر داشت.

– عدم تغییر در اساسنامه شرکت بازمانده

– عدم تغییرحقوق سهامداران شرکت بازمانده

– عدم افزایش سهام دارای رای شرکت سهامی ادغام کننده به میزان بیش از20%[5]

این مقررات منطقی است زیرا وقتی باانجام ادغام تغییرمحسوسی در شرکت سهامی ادغام کننده وحقوق سهامداران آن ایجاد نمی شود،دلیلی وجود ندارد که مستلزم تصویب مجمع عمومی شرکت سهامی ادغام کننده باشد.زیرا تصویب مجمع عمومی در زمانی لازم است که انجام قرارداد موجب تغییر اساسی در شرکت شود.

همانطورکه قبلا ذکر کردیم قانون گذارایران چنین ادغامی را پیش بیینی ننمود وتنها به ذکر هم نوع بودن شرکتها اکتفا کرده، بااین وصف نوبت به بقیه موارد پیش بینی شده در قانون امریکا در این باب  نمی رسد تا اینکه بخواهد مورد توجه قانونگذار ما قرار گیرد. پس منطقی است قانونگذار در فکرچاره ای دراین باب باشد تا اینکه اگرشرکتی باسرمایه بیش از 80%  سهام باشد با یک شرکت که تنها 20% سرمایه دارد اگر درفکر ادغام باشند پس در این بین حقوق سهامداران اقلیت چه می شود؟ اساسنامه شرکت ماهی یاکوچک چه وضعیتی پیدا می کند و… . پس بهتر است ، قانونگذار متنی را به این موضوع اختصاص دهد. بااین اوصاف چنانچه ادغام(نهنگ ماهی)تغییر محسوسی برروی شرکت بازمانده نگذارد که مستلزم تصویب مجمع عمومی شرکت سهامی ادغام کننده باشد همانطور که درقانون اصلاحات امریکا تدوین شد، زیرا تصویب مجمع عمومی زمانی لازم است که انجام قرارداد تغییر بنیادین واساسی در شرکت به جای گذارد. در کشور ما در ماده603 لزوم تصویب مجمع عمومی فوق العاده را درباره طرح تجزیه وادغام مورد عنایت قرا داد که بنظر می رسد صحیح ومنطقی باشد. مگراینکه این ادغام تغییر بنیادین در کار نباشد که نیاز به تصویب مجمع نباشد. چون اگر این20% با طرح ادغام مخالفت کنند در صورتی که80% موافق واین موافقان در فکر تسریع امور کسب منفعت شرکت هستند و با مخالفت این20% طرح ادغام با شکست مواجهه می شود، بهتر این بود که متن صریحی در این باب ذکر می شد که حقوق اقلیت باید مورد توجه باشد تا زمانی که بدون دلیل مخالفت با طرح کنند و بدون نیاز به تصویب مجمع عمومی فوق العاده بتوان طرح ادغام راعملی کرد.

[1] همان.

2 Whale/minnow merger

3 Small scale merger                                                                                                                                                                                                                                    

[4] احمد بیگی حبیب آبادی، منبع پیشین.

[5] سهام دارای رای یاvoting shsre  سهامی است که به دارنده آن حق میدهد بدون هیچگونه شرطی درانتخاب مدیران شرکت کند.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تحلیل و بررسی ادغام وتجزیه شرکتها درلایحه جدید قانون تجارت ومقایسه آن باقوانین فعلی تجاری